สัณฐานพื้นทะเล

มหาสมุทรและทะเล เป็นแอ่งน้ำขนาดใหญ่บนผิวโลกที่มีน้ำเค็มขังอยู่ ความลึกของทะเลโดยเฉลี่ยประมาณ 2.4 กิโลเมตร ซึ่งมีอาณาบริเวณถึงประมาณครึ่งหนึ่งของพื้นผิวโลกส่วนบริเวณที่มีความลึกมากกว่า 6.4 กิโลเมตร มีไม่ถึงร้อยละ 1 และบริเวณที่ลึกที่สุดของโลก คือ Challenger Deep ในมหาสมุทรแปซิฟิก มีความลึกประมาณ 11.2 กิโลเมตร โดยมีลักษณะพื้นทะเลประเภทใหญ่ๆ ดังนี

1. ขอบทวีป ประกอบด้วย 2 ส่วน คือ เขตที่ตื้นไหล่ทวีปและเขตลาดชันในที่ลึกเป็นที่ที่มีทรัพยากรธรรมชาติอุดมสมบูรณ์ที่สุด ทั้งที่มีชีวิตและไม่มีชีวิต ในส่วนที่เป็นไหล่ทวีปมีความลาดชันประมาณ 1:500 และมีความกว้างเฉลี่ยประมาณ 65 กิโลเมตร พื้นดินใต้ทะเลส่วนใหญ่เป็นทราย หิน และโคลน และเลยบริเวณนี้ออกไปเป็นเขตทะเลลึก พื้นทะเลมีความลาดชัน 1:20 ลึกประมาณ 130 เมตร ถัดออกไปลักษณะเป็นร่องหรือหุบเหวใต้ทะเล ซึ่งเป็นเหมือนลำรางขนาดใหญ่ ช่วยลำเลียงวัสดุจากพื้นทะเลไปที่ต่างๆ ในรูปตะกอนแขวงลอย และนำโคลนลงไปสู่บริเวณที่ราบก้นทะเล

2. พื้นที่ราบก้นแอ่ง บริเวณถัดจากขอบทวีปออกไป มีความลึก โดยเฉลี่ยประมาณ 4,000 เมตร บริเวณนี้ลักษณะเป็นที่ราบ ความชัน 1:1,000 แต่ก่อนเชื่อกันว่าไม่มีสิ่งมีชีวิต แต่เมื่อประมาณ 100 ปีมานี้ มีการพิสูจน์ได้ว่ามีสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่ในทะเลที่มืดและเย็นนี้

3. แนวเขาใต้ทะเล เป็นแนวภูเขาใต้ทะเลอยู่สูงจากพื้นราบก้นแอ่งประมาณ 2,000-4,000 เมตร ส่วนใหญ่จมอยู่ใต้ระดับน้ำทะเล มีเพียงบางแห่งเท่านั้นที่โผล่พ้นผิวน้ำทะเลเรียกว่าเกาะ เช่น เกาะไอช์แลนด์ ที่เป็นส่วนหนึ่งของ Mid-Atlantic ridge แนวเขาใต้ทะเลมีกำเนิดมาจากหินละลายของภูเขาไฟ (lava) ที่อยู่ใต้ทะเลและสิ้นสุดที่แนวรอยเลื่อนของทวีป (fault) ที่พาดผ่าน