สถานการณ์การกัดเซาะชายฝั่ง จ.ระนอง

          ตามพระราชบัญญัติส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง พ.ศ. 2558 มาตรา 3 กำหนดให้“ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง”คือ สิ่งที่มีอยู่ หรือเกิดขึ้นตามธรรมชาติในบริเวณทะเลและชายฝั่ง รวมถึงพรุชายฝั่ง พื้นที่ชุ่มน้ำชายฝั่ง คลอง คูแพรก ทะเลสาบ และบริเวณพื้นที่ปากแม่น้ำที่มีพื้นที่ติดต่อกับทะเลหรืออิทธิพลของน้ำทะเลเข้าถึง เช่น ป่าชายเลน ป่าชายหาด หาด ที่ชายทะเล เกาะ หญ้าทะเล ปะการัง ดอนหอย พืช และสัตว์ทะเล หรือสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อประโยชน์แก่ระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่ง เช่น ปะการังเทียม แนวลดแรงคลื่น และการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง นั้น
ข้อมูลลักษณะชายฝั่ง
          ชายฝั่งทะเลของจังหวัดระนองครอบคลุมพื้นที่ 5 อำเภอ15ตำบล ได้แก่ อำเภอกระบุรี อำเภอละอุ่น อำเภอกะเปอร์ อำเภอสุขสำราญ และอำเภอเมืองระนอง
ข้อมูลระบบหาด 
          ระบบกลุ่มหาด หมายถึง “การแบ่งขอบเขตชายฝั่งเป็นหน่วยย่อย หรือเป็นเซลล์เพื่อใช้ในการจัดการชายฝั่ง โดยหลักการกำหนดขอบเขตระบบกลุ่มหาดจะพิจารณาจากลักษณะธรณีสัณฐาน ลักษณะธรณีวิทยาลักษะทางกายภาพ ได้แก่ หัวแหลม (Headland) ชายฝั่งหิน (Rocky Coast) และ ปากแม่น้ำ (Estuary) 
          โดยขอบเขตชายฝั่งในหนึ่งเซลล์จะต้องมีสมดุลตะกอนของตัวเอง และไม่มีการเคลื่อนย้ายตะกอนจากกลุ่มหาดหนึ่งไปสู่อีกกลุ่มหาดหนึ่ง” ปัจจุบันประเทศไทยแบ่งออกเป็น 64 ระบบกลุ่มหาดและระบบกลุ่มหาดย่อย 282 กลุ่มหาดสำหรับแนวชายฝั่งทะเลจังหวัดระนอง ตั้งอยู่ในระบบกลุ่มหาดในประเทศไทยพื้นที่ชายฝั่งทะเลอันดามันโดยประกอบด้วยระบบกลุ่มหาด A1 A2 และ A3
การกัดเซาะชายฝั่ง
          การกัดเซาะชายฝั่ง หมายถึง การเปลี่ยนแปลงของตะกอนบริเวณชายฝั่งที่ถูกพัดพาออกไปจากตำแหน่งเดิมโดยตัวกลางๆ เช่น กระแสคลื่น กระแสลม น้ำขึ้นน้ำลง หรือภัยธรรมชาติที่ทำให้ตัวกลางเหล่านี้มีความรุนแรงมากกว่าปกติ นอกจากนี้การกัดเซาะอาจเกิดปริมาณตะกอนในแม่น้ำที่ไหลออกสู่ทะเลลดลง ทำให้ระบบหมุนเวียนของตะกอนไม่อยู่ในสภาวะสมดุลจึงส่งผลให้มีการกัดเซาะชายฝั่งมากขึ้น
สถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งในอดีต
          การศึกษาโครงการจัดทำแผนหลักและแผนปฏิบัติการแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งบริเวณชายฝั่งทะเลอันดามัน (กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง, 2556) สำรวจข้อมูลการเปลี่ยนแปลงพื้นที่แนวชายฝั่ง โดยใช้ภาพถ่ายทางอากาศ ซึ่งบันทึกข้อมูลในช่วงปี พ.ศ. 2517, พ.ศ. 2538, พ.ศ. 2545 และ พ.ศ.2553 ร่วมกันการสำรวจภาพสนามในช่วงปี พ.ศ. 2554-2555 สามารถสรุปพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาการ
กัดเซาะชายฝั่งทะเลของจังหวัดระนอง
          ข้อมูลการศึกษาการเปลี่ยนแปลงแนวชายฝั่งทะเลจากการเปรียบเทียบเส้นชายฝั่งทะเลในช่วงปี พ.ศ. 2550 และ พ.ศ. 2555 โดยใช้ภาพถ่ายดาวเทียม Spot 5 และ Thaichote พบพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งทะเลจังหวัดระนองเพิ่มขึ้นใน 3 พื้นที่ได้แก่ ในบริเวณพื้นที่ตำบลหงาวตำบลบางริ้น และตำบลปากน้ำ อำเภอเมืองระนอง
          สถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งทะเลจังหวัดระนอง จากการศึกษาโครงการจัดทำแผนหลักและแผนปฏิบัติการแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งบริเวณชายฝั่งทะเลอันดามัน ร่วมกับการศึกษาการเปลี่ยนแปลงแนวชายฝั่งทะเลในช่วงปี พ.ศ. 2550 และ พ.ศ. 2555 โดยใช้ภาพถ่ายดาวเทียมปี พ.ศ. 2550 และ พ.ศ. 2555 โดยใช้ภาพถ่ายดาวเทียม Spot 5 และ Thaichote สามารถสรุปพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากการกัดเซาะแนวชายฝั่งดังนี้ ผลกระทบจากการกัดเซาะชายฝั่ง ครอบคลุม 7 ตำบล ได้แก่ ตำบลม่วงกลวง อำเภอกะเปอร์ ตำบลนาคา ตำบลกำพวน อำเภอสุขสำราญ และตำบลราชกรูด ตำบลหงาว ตำบลบางริ้น  ตำบลปากน้ำ อำเภอเมืองระนอง รวมระยะทาง 19.79 กิโลเมตร เนื้อที่มีอัตราการกัดเซาะโดยทั่วไปอยู่ในระดับปานกลาง (1-5 เมตรต่อปี)

ข้อมูลระบบกลุ่มหาด

          ในการสำรวจการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งโดยใช้โครงสร้างพบว่ามีการก่อสร้างโครงสร้างที่ติดชายฝั่งพบการโครงสร้างป้องกันการกัดเซาะแบบแข็ง คือ กำแพงกันคลื่น (seawall) ใช้ในการแก้ไขปัญหาการกัดเซาะบริเวณท่าเทียบเรืออเนกประสงค์ระนอง ท่าเทียบเรือระนอง-เกาะสองตำบลปากน้ำ อำเภอเมืองระนองบริเวณบ้านหาดทรายดำ หมู่ 5 ตำบลราชกรูด อำเภอเมืองระนองบริเวณบ้านบางเขน ตำบลม่วงกลางอำเภอกะเปอร์ และบริเวณหาดประพาส ตำบลกำพวน อำเภอสุขสำราญ ส่วนโครงสร้างเขื่อนหินทิ้ง (Revetment) ใช้แก้ปัญหาการกัดเซาะในพื้นที่ บริเวณร้านอาหารปากน้ำซีฟู้ด ตำบลปากน้ำ อำเภอเมืองระนอง บริเวณบ้านหาดทรายดำ หมู่ 5 ตำบลราชกรูด อำเภอเมืองระนอง และยังพบโครงสร้างอ่อนเพื่อแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง โดยการปักไม้ไผ่ชะลอคลื่นบริเวณปากแม่ฝั่งระนอง ซึ่งโครงการต่างๆ ดำเนินการก่อสร้างโดยภาครัฐส่วนกลาง และองค์กรส่วนท้องถิ่น
          สถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งปัจจุบัน สำหรับสถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งปัจจุบัน พบว่าปัจจุบันชายฝั่งจังหวัดระนองระยะทางแนวชายฝั่งประมาณ 172.55 กิโลเมตร ซึ่งลักษณะชายฝั่งแยกเป็นหาดทราย 45.00กิโลเมตร หาดโคลน 76.33กิโลเมตร หาดทรายปนโคลน 1.57กิโลเมตร หาดหิน0.86กิโลเมตร และปากแม่น้ำ19.00กิโลเมตร

ผลการสำรวจโครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งจังหวัดระนองปี พ.ศ. 2560

          นอกจากนี้ยังสามารถจำแนกสถานการณ์ตามแนวชายฝั่งออกเป็นพื้นที่กัดเซาะรุนแรง (>5 เมตร/ปี) 0.66 กิโลเมตร พื้นที่กัดเซาะปานกลาง (1-5 เมตร/ปี) 0.73กิโลเมตร พื้นที่กัดเซาะน้อย (<1 เมตร/ปี) 3.50กิโลเมตร พื้นที่มีการดำเนินการแก้ไขแล้ว 5.69 กิโลเมตร พื้นที่สมดุล 112.42กิโลเมตร พื้นที่สะสมมาก 0.07กิโลเมตร พื้นที่ปากแม่น้ำ 19.00กิโลเมตร พื้นที่หัวหาด 29.79 กิโลเมตร และพื้นที่รุกล้ำ 0.68กิโลเมตร
          แผนงาน/โครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งจากการรวบรวมแผนงาน/โครงการ จากหน่วยงานหน่วยงานต่างๆ อาทิเช่น กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กรมโยธาธิการและผังเมือง กรมเจ้าท่า และหน่วยงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพในการดำเนินงานป้องกันแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง ให้สอดคล้องกับพระราชบัญญัติส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง พ.ศ. 2558
สรุปสถานการณ์การชายฝั่งจังหวัดระนอง
          พื้นที่กัดเซาะชายฝั่งของจังหวัดระนอง จากผลการสำรวจพบว่า มีแนวชายฝั่งที่ได้รับผลกระทบจากการกัดเซาะชายฝั่ง ณ ปัจจุบัน มีพื้นที่กัดเซาะในพื้นที่อำเภอเมืองระนอง ตำบลปากน้ำ หงาว และราชกรูด อำเภอกะเปอร์ ตำบลบางหิน อำเภอสุขสำราญ ตำบลกำพวน ร่วมทั้งสิ้นเป็นพื้นที่กัดเซาะรุนแรง 0.66 กิโลเมตร พื้นที่กัดเซาะปานกลาง 0.73 กิโลเมตร และพื้นที่กัดเซาะน้อย 3.50 กิโลเมตร พื้นที่ที่มีการดำเนินการแก้ไขแล้ว เป็นระยะทาง 5.69 กิโลเมตร จากแนวชายฝั่งทั้งหมด 172.55 กิโลเมตร 

ข้อมูลลักษณะทางกายภาพจังหวัดระนอง ปี พ.ศ. 2560


ข้อมูลสถานการณ์ชายฝั่งจังหวัดระนอง ปี พ.ศ. 2560


โครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งจังหวัดระนอง ปี พ.ศ. 2560


แผนงาน/โครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2561-2565

ข้อมูล : กองบริหารจัดการพื้นที่ชายฝั่ง
วันที่ : 8 พฤศจิกายน 2561