สถานการณ์การกัดเซาะชายฝั่ง จ.สุราษฎร์ธานี

          ตามพระราชบัญญัติส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง พ.ศ. 2558 มาตรา 3 กำหนดให้“ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง”คือ สิ่งที่มีอยู่ หรือเกิดขึ้นตามธรรมชาติในบริเวณทะเลและชายฝั่ง รวมถึงพรุชายฝั่ง พื้นที่ชุ่มน้ำชายฝั่ง คลอง คูแพรก ทะเลสาบ และบริเวณพื้นที่ปากแม่น้ำที่มีพื้นที่ติดต่อกับทะเลหรืออิทธิพลของน้ำทะเลเข้าถึง เช่น ป่าชายเลน ป่าชายหาด หาด ที่ชายทะเล เกาะ หญ้าทะเล ปะการัง ดอนหอย พืช และสัตว์ทะเล หรือสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อประโยชน์แก่ระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่ง เช่น ปะการังเทียม แนวลดแรงคลื่น และการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง นั้น

ข้อมูลลักษณะชายฝั่งจังหวัด
          จังหวัดสุราษฎร์ธานีมีชายฝั่งทะเลยาวประมาณ157.17กิโลเมตร พื้นที่ตำบลติดชายฝั่งทะเล ประกอบด้วย 7 อำเภอ 21 ตำบล ได้แก่ อำเภอท่าชนะ (ตำบลคันธุลี ตำบลท่าชนะ ตำบลวัง) อำเภอไชยา (ตำบลตะกรบ ตำบลพุมเรียง ตำบลเลม็ด) อำเภอท่าฉาง (ตำบลเขาถ่าน ตำบลท่าฉาง ตำบลท่าเคยตำบลเลม็ด)อำเภอพุนพิน (ตำบลลีเล็ด)เมืองสุราษฎร์ธานี (ตำบลบางชนะ ตำบลคลองฉนาก) อำเภอกาญจนดิษฐ์ (ตำบลท่าทองใหม่ ตำบลตะเคียนทอง ตำบลกะแดะ ตำบลพลายวาส ตำบลท่าทอง) อำเภอดอนสัก (ตำบลชลคราม ตำบลไชยคราม ตำบลดอนสัก)

ข้อมูลระบบหาด
          ระบบกลุ่มหาด หมายถึง “การแบ่งขอบเขตชายฝั่งเป็นหน่วยย่อย หรือเป็นเซลล์เพื่อใช้ในการจัดการชายฝั่ง โดยหลักการกำหนดขอบเขตระบบกลุ่มหาดจะพิจารณาจากลักษณะธรณีสัณฐาน ลักษณะธรณีวิทยาลักษณะทางกายภาพ ได้แก่ หัวแหลม (Headland) ชายฝั่งหิน (Rocky Coast) และ ปากแม่น้ำ (Estuary) โดยขอบเขตชายฝั่งในหนึ่งเซลล์จะต้องมีสมดุลตะกอนของตัวเอง และไม่มีการเคลื่อนย้ายตะกอนจากกลุ่มหาดหนึ่งไปสู่อีกกลุ่มหาดหนึ่ง” ปัจจุบันประเทศไทยแบ่งออกเป็น 64 ระบบกลุ่มหาด และระบบกลุ่มหาดย่อย 282 กลุ่มหาด
          จังหวัดสุราษฎร์ธานีจัดอยู่ในระบบกลุ่มหาดพื้นที่ชายฝั่งอ่าวไทยตอนล่าง (Southern Gulf of Thailand) มีพื้นที่ระบบกลุ่มหาด 2 กลุ่มคือ S7 และ S8

สถานการณ์การกัดเซาะชายฝั่ง
          การกัดเซาะชายฝั่ง หมายถึง การเปลี่ยนแปลงของตะกอนบริเวณชายฝั่งที่ถูกพัดพาออกไปจากตำแหน่งเดิมโดยตัวกลางๆ เช่น กระแสคลื่น กระแสลม น้ำขึ้นน้ำลง หรือภัยธรรมชาติที่ทำให้ตัวกลางเหล่านี้ มีความรุนแรงมากกว่าปกติ นอกจากนี้การกัดเซาะอาจเกิดปริมาณตะกอนในแม่น้ำที่ไหลออกสู่ทะเลลดลง ทำให้ระบบหมุนเวียนของตะกอนไม่อยู่ในสภาวะสมดุลจึงส่งผลให้มีการกัดเซาะชายฝั่งมากขึ้น

สถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งในอดีต
          จากการสำรวจ ติดตาม และสัมภาษณ์/สอบถาม การเปลี่ยนแปลงชายฝั่งตามแนวเส้นชายฝั่งทะเล (Coast Line) ปี 2559 ของแต่ละระบบกลุ่มหาดในจังหวัดสุราษฎร์ธานี สรุปได้ว่าสถานภาพแนวชายฝั่งจังหวัดสุราษฎร์ธานีพบการกัดเซาะชายฝั่งในระดับที่รุนแรง (มากกว่า 5 เมตร/ปี) รวมระยะทาง 15.05 กิโลเมตร ได้แก่
           - หาดสำเร็จ ตำบลท่าชนะ ระยะทาง 2.52 กิโลเมตรฅ
          - บ้านปากน้ำท่าม่วง ตำบลวัง ระยะทาง 2.14 กิโลเมตร
          - บ้านฝ้ายพรุตำบลตะกรบ ระยะทาง 2.65 กิโลเมตร
          - บ้านตะกรบ ตำบลตะกรบ ระยะทาง 4.69 กิโลเมตร
          - แหลมซุย ตำบลตะกรบ ระยะทาง 2.16 กิโลเมตร
          - บ้านพอด ตำบลชลคราม ระยะทาง 0.68 กิโลเมตร
          - บ้านท่าข้าง ตำบลดอนสัก ระยะทาง 0.20 กิโลเมตร

          นอกจากนั้นยังพบพื้นที่กัดเซาะปานกลาง (1-5 เมตร/ปี) จำนวน 1 แห่ง คือ บริเวณหาดสำเร็จ ตำบลท่าชนะ ระยะทาง 0.44 กิโลเมตร และพบว่าจังหวัดสุราษฎร์ธานีมีพื้นที่เสี่ยงต่อการกัดเซาะชายฝั่ง ระยะทาง 8.24 กิโลเมตรส่วนสาเหตุของการกัดเซาะชายฝั่งบริเวณตำบลท่าชนะ ตำบลวัง ตำบลตะกรบ และตำบลพุมเรียง เกิดจากเขื่อนกันปากร่องน้ำบริเวณปากน้ำท่ากระจาย เขื่อนหินทิ้งนอกชายฝั่ง จำนวน 4 ตัว และเขื่อนหินทิ้งริมฝั่งชายหาดท่าชนะ เนื่องด้วยตามธรรมชาติในช่วงมรสุมที่มีคลื่นลมแรงซัดเข้าหาฝั่ง ตะกอนชายฝั่งก็จะถูกพัดพาออกนอกชายฝั่ง และเมื่อกลับเข้าสู่ช่วงฤดูลมสงบคลื่นขนาดเล็กก็จะพัดพาตะกอนจากนอกชายฝั่งเข้ามาสู่ชายหาดอีกครั้ง แต่โครงสร้างทางวิศวกรรมดังกล่าวไปรบกวนกระบวนการเคลื่อนตัวของสมดุลตะกอน โดยกีดขวางการพัดพาของกระแสน้ำและตะกอนบริเวณชายฝั่ง ส่งผลให้ตะกอนจะสะสมอยู่ทางทิศเหนือของเขื่อนกันปากร่องน้ำบริเวณปากน้ำท่ากระจาย และทางด้านทิศใต้หลังจากสิ้นสุดโครงสร้างทางวิศวกรรมถูกกัดเซาะ ซึ่งชายหาดบริเวณดังกล่าวมีลักษณะเป็นหาดแนวตรงยาวจนถึงบ้านแหลมทราย ตำบลพุมเรียง จึงได้รับผลกระทบและเป็นพื้นที่เสี่ยงต่อการกัดเซาะชายฝั่ง

ข้อมูลระบบกลุ่มหาดจังหวัดสุราษฎร์ธานี พ.ศ.2560

          ในการดำเนินงานจัดการป้องกันแก้ไขการกัดเซาะชายฝั่งทะเลในพื้นที่จังหวัดสุราษฎร์ธานีจากรายงานผลการศึกษา และการสำรวจข้อมูลการดำเนินงานจัดการป้องกัน และแก้ไขปัญหากัดเซาะชายฝั่งจังหวัดสุราษฎร์ธานี พบว่าชายฝั่งทะเลที่ถูกกัดเซาะได้มีการดำเนินการจัดทำโครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งรูปแบบต่างๆ ระยะทางของแนวโครงสร้างป้องกันรวม 8.92 กิโลเมตร

สถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งปัจจุบัน
          สถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งปัจจุบัน พบว่าจังหวัดสุราษฎร์ธานี ได้มีการดำเนินการด้วยโครงสร้างรูปแบบต่างๆ และบางพื้นที่เป็นพื้นที่ๆ มีการเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาล และตามธรรมชาติ โดยปัจจุบันชายฝั่งจังหวัดสุราษฎร์ธานีระยะทางแนวชายฝั่งประมาณ 157.17กิโลเมตร ซึ่งลักษณะชายฝั่งแยกเป็นหาดทราย 99.18กิโลเมตร หาดโคลน 41.34กิโลเมตร หาดหิน 9.35 กิโลเมตร และปากแม่น้ำ 6.42 กิโลเมตร
          นอกจากนี้ยังสามารถจำแนกสถานการณ์ตามแนวชายฝั่งออกเป็นพื้นที่กัดเซาะรุนแรง (› 5 เมตร/ปี) 0.49 กิโลเมตร พื้นที่กัดเซาะปานกลาง (1-5 เมตร/ปี) 0.30 กิโลเมตร พื้นที่กัดเซาะน้อย (‹ 1 เมตร/ปี) 1.24 กิโลเมตร พื้นที่มีการดำเนินการแก้ไขแล้ว 8.92 กิโลเมตร พื้นที่สมดุล 128.90 กิโลเมตร พื้นที่สะสมมาก 0.34 กิโลเมตร พื้นที่สะสมน้อย 0.50 กิโลเมตร พื้นที่หัวหาด 8.34 กิโลเมตร พื้นที่ปากแม่น้ำ 6.42 กิโลเมตร และพื้นที่รุกล้ำ 1.71 กิโลเมตร

แผนงาน/โครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง
          จากการรวบรวมแผนงาน/โครงการ จากหน่วยงานภาครัฐส่วนกลาง ได้แก่ กรมเจ้าท่า กรมโยธาธิการและผังเมือง หน่วยงานส่วนท้องถิ่น เพื่อนำมาประกอบการการแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งจังหวัดสุราษฎร์ธานีในช่วงปี พ.ศ. 2561-2565

สรุปสถานการณ์การชายฝั่งจังหวัดสุราษฎร์ธานี
          พื้นที่กัดเซาะชายฝั่งของจังหวัดสุราษฎร์ธานี จากผลการสำรวจพบว่า มีแนวชายฝั่งที่ได้รับผลกระทบจากการกัดเซาะชายฝั่ง ครอบคลุม 3 ตำบล ได้แก่ ตำบลท่าชนะอำเภอท่าชนะตำบลชลครามตำบลดอนสัก อำเภอดอนสัก รวมระยะทาง 2.04 กิโลเมตร แบ่งเป็น มีอัตราการกัดเซาะอยู่ในระดับน้อย (0-1 เมตรต่อปี) ระยะทาง 1.24 กิโลเมตร อัตราการกัดเซาะอยู่ในระดับปานกลาง (1-5 เมตรต่อปี) ระยะทาง 0.30 กิโลเมตร และอัตราการกัดเซาะอยู่ในระดับรุนแรง (มากกว่า5 เมตรต่อปี) ระยะทาง 0.49 กิโลเมตร

ข้อมูลลักษณะทางกายภาพจังหวัดสุราษฎร์ธานี พ.ศ.2560


ข้อมูลสถานการณ์ชายฝั่งจังหวัดสุราษฎร์ธานี ปี 2560


ข้อมูลโครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งจังหวัดสุราษฎร์ธานี พ.ศ.2560


ชายหาดตำบลตะกรบ อำเภอไชยา เมื่อผ่านไป 2 - 3 เดือน


บริเวณเกาะแรต หมู่ที่ 3 ตำบลดอนสัก เมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2559


บริเวณเกาะแรต หมู่ที่ 3 ตำบลดอนสัก หลังจากได้รับการซ่อมแซมเรียบร้อยแล้ว


แผนงาน/โครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2561-2565

ข้อมูล : กองบริหารจัดการพื้นที่ชายฝั่ง
วันที่ : 8 พฤศจิกายน 2561