สถานการณ์การกัดเซาะชายฝั่ง จ.ชุมพร

          ตามพระราชบัญญัติส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง พ.ศ. 2558 มาตรา 3 กำหนดให้“ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง”คือ สิ่งที่มีอยู่ หรือเกิดขึ้นตามธรรมชาติในบริเวณทะเลและชายฝั่ง รวมถึงพรุชายฝั่ง พื้นที่ชุ่มน้ำชายฝั่ง คลอง คูแพรก ทะเลสาบ และบริเวณพื้นที่ปากแม่น้ำที่มีพื้นที่ติดต่อกับทะเลหรืออิทธิพลของน้ำทะเลเข้าถึง เช่น ป่าชายเลน ป่าชายหาด หาด ที่ชายทะเล เกาะ หญ้าทะเล ปะการัง ดอนหอย พืช และสัตว์ทะเล หรือสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อประโยชน์แก่ระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่ง เช่น ปะการังเทียม แนวลดแรงคลื่น และการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง นั้น

ข้อมูลลักษณะชายฝั่งจังหวัดชุมพร
          ชายฝั่งทะเลของจังหวัดชุมพรครอบคลุมพื้นที่ 6 อำเภอ 22 ตำบล ได้แก่ อำเภอปะทิว อำเภอเมืองชุมพร อำเภอสวี อำเภอทุ่งตะโก อำเภอหลังสวน และอำเภอละแม

ข้อมูลระบบหาด
          ระบบกลุ่มหาด หมายถึง “การแบ่งขอบเขตชายฝั่งเป็นหน่วยย่อย หรือเป็นเซลล์เพื่อใช้ในการจัดการชายฝั่ง โดยหลักการกำหนดขอบเขตระบบกลุ่มหาดจะพิจารณาจากลักษณะธรณีสัณฐาน ลักษณะธรณีวิทยาลักษณะทางกายภาพ ได้แก่ หัวแหลม (Headland) ชายฝั่งหิน (Rocky Coast) และ ปากแม่น้ำ (Estuary) โดยขอบเขตชายฝั่งในหนึ่งเซลล์จะต้องมีสมดุลตะกอนของตัวเอง และไม่มีการเคลื่อนย้ายตะกอนจากกลุ่มหาดหนึ่งไปสู่อีกกลุ่มหาดหนึ่ง” ปัจจุบันประเทศไทยแบ่งออกเป็น 64 ระบบกลุ่มหาด และระบบกลุ่มหาดย่อย 282 กลุ่มหาด
          สำหรับแนวชายฝั่งทะเลจังหวัดชุมพร ตั้งอยู่ในระบบกลุ่มหาดในประเทศไทยพื้นที่ชายฝั่งอ่าวไทยตอนล่าง (Southern Gulf of Thailand) มีพื้นที่ระบบกลุ่มหาด 3 กลุ่มคือ S5 S6 และ S7 

การกัดเซาะชายฝั่งจังหวัดชุมพร
          การกัดเซาะชายฝั่ง หมายถึง การเปลี่ยนแปลงของตะกอนบริเวณชายฝั่งที่ถูกพัดพาออกไปจากตำแหน่งเดิมโดยตัวกลาง เช่น กระแสคลื่น กระแสลม น้ำขึ้นน้ำลง หรือภัยธรรมชาติที่ทำให้ตัวกลางเหล่านี้มีความรุนแรงมากกว่าปกติ นอกจากนี้การกัดเซาะอาจเกิดปริมาณตะกอนในแม่น้ำที่ไหลออกสู่ทะเลลดลง ทำให้ระบบหมุนเวียนของตะกอนไม่อยู่ในสภาวะสมดุลจึงส่งผลให้มีการกัดเซาะชายฝั่งมากขึ้น

สถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งในอดีต
          จากการสำรวจ ติดตาม และสัมภาษณ์/สอบถาม การเปลี่ยนแปลงชายฝั่งตามแนวเส้นชายฝั่งทะเล (Coast Line) ในปี 2559 ของแต่ละระบบกลุ่มหาดในจังหวัดชุมพรสรุปได้ว่า สถานภาพแนวชายฝั่งจังหวัดชุมพร มีแนวชายฝั่งส่วนใหญ่มีการเปลี่ยนแปลงไปตามฤดูกาล อยู่ในลักษณะสมดุลตามธรรมชาติ ไม่พบการกัดเซาะชายฝั่งในระดับที่รุนแรงแต่อย่างใด แต่พบว่า จังหวัดชุมพรมีพื้นที่เสี่ยงต่อการกัดเซาะชายฝั่งบริเวณหาดปากน้ำหลังสวนระยะทาง 3.90 กิโลเมตรสาเหตุเกิดจากเขื่อนกันปากร่องน้ำบริเวณปากน้ำหลังสวน และเขื่อนหิน ทิ้งริมฝั่ง เนื่องด้วยตามธรรมชาติในช่วงมรสุมที่มีคลื่นลมแรงซัดเข้าหาฝั่ง ตะกอนชายฝั่งก็จะถูกพัดพาออกนอกชายฝั่ง และเมื่อกลับเข้าสู่ช่วงฤดูลมสงบคลื่นขนาดเล็กก็จะพัดพาตะกอนจากนอกชายฝั่งเข้ามาสู่ชายหาดอีกครั้ง แต่โครงสร้างทางวิศวกรรมดังกล่าวไปรบกวนกระบวนการเคลื่อนตัวของสมดุลตะกอน โดยกีดขวางการพัดพาของกระแสน้ำและตะกอนบริเวณชายฝั่ง ส่งผลให้ตะกอนจะสะสมอยู่ทางทิศเหนือของเขื่อนกันปากร่องน้ำบริเวณปากน้ำหลังสวน และทางด้านทิศใต้หลังจากสิ้นสุดโครงสร้างทางวิศวกรรมถูกกัดเซาะ และจากรายงานผลการศึกษา และการสำรวจข้อมูลการดำเนินงานจัดการป้องกัน และแก้ไขปัญหากัดเซาะชายฝั่งจังหวัดชุมพรพบว่า ชายฝั่งทะเลที่ถูกกัดเซาะได้มีการดำเนินการจัดทำโครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งรูปแบบต่างๆ ระยะทางของแนวโครงสร้างป้องกันรวมประมาณ 5.79 กิโลเมตร

สถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งปัจจุบัน
          สำหรับสถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งปัจจุบันพบว่า จังหวัดชุมพร ได้มีการดำเนินการด้วยโครงสร้างรูปแบบต่างๆ และบางพื้นที่เป็นพื้นที่ๆ มีการเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาล และตามธรรมชาติ โดยปัจจุบันชายฝั่งจังหวัดชุมพรระยะทางแนวชายฝั่งประมาณ 248.33 กิโลเมตร ซึ่งลักษณะชายฝั่งแยกเป็นหาดทราย 144.02 กิโลเมตร หาดโคลน 25.02 กิโลเมตร หาดทรายปนโคลน 4.58 กิโลเมตร หาดทรายปนหิน 74.70 กิโลเมตร และปากแม่น้ำ 2.60 กิโลเมตร
          นอกจากนี้ยังพบว่า จังหวัดชุมพรไม่พบพื้นที่ที่ถูกกัดเซาะ โดยมีพื้นที่มีการดำเนินการแก้ไขแล้ว 13.57 กิโลเมตร พื้นที่สมดุล 156.59 กิโลเมตร พื้นที่สะสมมาก 0.36 กิโลเมตร พื้นที่สะสมน้อย 0 กิโลเมตร พื้นที่หัวหาด 0 กิโลเมตร พื้นที่ปากแม่น้ำ 2.60 กิโลเมตร พื้นที่หาดหิน 70.43 กิโลเมตร และพื้นที่รุกล้ำ 4.78 กิโลเมตร

แผนงาน/โครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง
          จากการรวบรวมแผนงาน/โครงการ จากหน่วยงานภาครัฐส่วนกลาง ได้แก่ กรมโยธาธิการและผังเมือง กรมเจ้าท่า หน่วยงานส่วนท้องถิ่น เพื่อนำมาประกอบการการแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งจังหวัดชุมพรในช่วงปี พ.ศ. 2561-2565

ข้อมูลระบบกลุ่มหาดจังหวัดชุมพร


ข้อมูลชายฝั่ง และการจัดการป้องกันแก้ไขการกัดเซาะชายฝั่งจังหวัดชุมพร


ข้อมูลลักษณะทางกายภาพจังหวัดชุมพร


ข้อมูลสถานการณ์ชายฝั่งจังหวัดชุมพร ปี 2560


ข้อมูลโครงสร้างชายฝั่งจังหวัดชุมพร


แผนงาน/โครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2561-2565 


การกัดเซาะชายฝั่งบริเวณหมู่ที่ 8 บ้านหนองน้ำขาว/ หมู่ที่ 2 บ้านชายทะเลทุ่งประดู่
ต.ทับสะแก อ.ทับสะแก จ.ชุมพรระยะทางประมาณ 3.40 กิโลเมตร


การกัดเซาะชายฝั่งบริเวณหมู่ที่ 1 บ้านคลองวาฬ/ หมู่ที่ 4 บ้านหว้าโทน
ต.คลองวาฬ อ.ชุมพร จ.ชุมพร ระยะทางประมาณ 4.05 กิโลเมตร

สรุปสถานการณ์การชายฝั่งจังหวัดชุมพร
          พื้นที่กัดเซาะชายฝั่งของจังหวัดชุมพร จากผลการสำรวจพบว่า แนวชายฝั่งของจังหวัดชุมพรมีความยาวทั้งหมด 248.33 ไม่พบพื้นที่ที่ถูกกัดเซาะ โดยมีพื้นที่มีการดำเนินการแก้ไขแล้ว 13.57 กิโลเมตร พื้นที่สมดุล 156.59 กิโลเมตร พื้นที่สะสมมาก 0.36 กิโลเมตร พื้นที่ปากแม่น้ำ 2.60 กิโลเมตร พื้นที่หาดหิน 70.43 กิโลเมตร และพื้นที่รุกล้ำ 4.78 กิโลเมตร

ข้อมูล : กองบริหารจัดการพื้นที่ชายฝั่ง
วันที่ : 8 พฤศจิกายน 2561