สถานการณ์การกัดเซาะชายฝั่ง จ.สมุทรสงคราม

          ตามพระราชบัญญัติส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง พ.ศ. 2558 มาตรา 3 กำหนดให้“ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง”คือ สิ่งที่มีอยู่ หรือเกิดขึ้นตามธรรมชาติในบริเวณทะเลและชายฝั่ง รวมถึงพรุชายฝั่ง พื้นที่ชุ่มน้ำชายฝั่ง คลอง คูแพรก ทะเลสาบ และบริเวณพื้นที่ปากแม่น้ำที่มีพื้นที่ติดต่อกับทะเลหรืออิทธิพลของน้ำทะเลเข้าถึง เช่น ป่าชายเลน ป่าชายหาด หาด ที่ชายทะเล เกาะ หญ้าทะเล ปะการัง ดอนหอยพืช และสัตว์ทะเล หรือสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อประโยชน์แก่ระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่ง เช่น ปะการังเทียม แนวลดแรงคลื่น และการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง นั้น

ข้อมูลลักษณะชายฝั่งจังหวัดสมุทรสงคราม
          ชายฝั่งจังหวัดสมุทรสงคราม มีระยะทางยาวประมาณ 25 กิโลเมตร จากข้อมูลกายภาพชายฝั่งทะเลประเทศไทยโดยศูนย์สารสนเทศ กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งข้อมูลปี พ.ศ. 2554 จังหวัดสมุทรสงคราม มีพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากการกัดเซาะชายฝั่ง ระยะทางยาว 2.96 กิโลเมตร ชายฝั่งทะเลจังหวัดสมุทรสงครามเป็นพื้นที่การกัดเซาะระดับปานกลาง พบว่ามีอัตราการกัดเซาะชายฝั่งเฉลี่ย 1-5 เมตรต่อปีได้แก่ บริเวณชายฝั่งทะเลตำบลบางแก้ว ตำบลบางจะเกร็ง ตำบลแหลมใหญ่และตำบลคลองโคน ซึ่งมีการใช้พื้นที่เพื่อการทำนากุ้ง การทำนาเกลือ

ข้อมูลระบบหาด
          ระบบกลุ่มหาด หมายถึง “การแบ่งขอบเขตชายฝั่งเป็นหน่วยย่อย หรือเป็นเซลล์เพื่อใช้ในการจัดการชายฝั่ง โดยหลักการกำหนดขอบเขตระบบกลุ่มหาดจะพิจารณาจากลักษณะธรณีสัณฐาน ลักษณะธรณีวิทยาลักษะทางกายภาพ ได้แก่ หัวแหลม (Headland) ชายฝั่งหิน (Rocky Coast) และ ปากแม่น้ำ (Estuary) โดยขอบเขตชายฝั่งในหนึ่งเซลล์จะต้องมีสมดุลตะกอนของตัวเอง และไม่มีการเคลื่อนย้ายตะกอนจากกลุ่มหาดหนึ่งไปสู่อีกกลุ่มหาดหนึ่ง” ปัจจุบันประเทศไทยแบ่งออกเป็น 64 ระบบกลุ่มหาดและระบบกลุ่มหาดย่อย 282
          สำหรับแนวชายฝั่งทะเลจังหวัดสมุทรสงครามตั้งอยู่ในระบบกลุ่มหาดอ่าวไทยตอนบน (U) ซึ่งกลุ่มหาดอ่าวไทยตอนบนประกอบไปด้วยจังหวัดจังหวัดฉะเชิงเทรา กรุงเทพมหานคร สมุทรสาคร สมุทรสงคราม และสมุทรปราการ มีทั้งหมด 1 กลุ่มหาด (ซึ่งต่อเนื่องกับจังหวัดสมุทรสงคราม) 

ข้อมูลระบบกลุ่มหาดจังหวัดสมุทรสงคราม

สถานการณ์การกัดเซาะชายฝั่ง
          การกัดเซาะชายฝั่ง หมายถึง การเปลี่ยนแปลงของตะกอนบริเวณชายฝั่งที่ถูกพัดพาออกไปจากตำแหน่งเดิมโดยตัวกลางๆ เช่น กระแสคลื่น กระแสลม น้ำขึ้นน้ำลง หรือภัยธรรมชาติที่ทำให้ตัวกลางเหล่านี้มีความรุนแรงมากกว่าปกติ นอกจากนี้การกัดเซาะอาจเกิดปริมาณตะกอนในแม่น้ำที่ไหลออกสู่ทะเลลดลง ทำให้ระบบหมุนเวียนของตะกอนไม่อยู่ในสภาวะสมดุลจึงส่งผลให้มีการกัดเซาะชายฝั่งมากขึ้น

สถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งในอดีต
          จากการศึกษาข้อมูลการเปลี่ยนแปลงพื้นที่ชายฝั่ง ปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง ร่วมกับการดำเนินการก่อสร้างโครงสร้างทางวิศวกรรม เพื่อแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง โดยหน่วยงานต่างๆ โดยสามารถสรุปสถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งที่ผ่านมาของจังหวัดสมุทรสงครามได้ดังนี้
          สถานภาพและการเปลี่ยนแปลงพื้นที่ชายฝั่ง พ.ศ. 2550 และ 2555 มีแนวชายฝั่งที่ได้รับผลกระทบจากการกัดเซาะชายฝั่ง จำนวน 2 ตำบล รวมระยะทาง 1.48 กิโลเมตร โดยมีอัตรากัดเซาะส่วนใหญ่อยู่ในระดับการกัดเซาะปานกลาง ในการสำรวจการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งโดยใช้โครงสร้างป้องกันการกัดเซาะ พบว่ามีการก่อสร้างโครงสร้างที่ติดชายฝั่งส่วนใหญ่เป็นโครงสร้างกำแพงกันคลื่น (Seawall) ที่ดำเนินการโดยภาครัฐ ส่วนท้องถิ่นและเจ้าของที่ดินที่ได้รับผลกระทบ และโครงสร้างที่ช่วยลดการพัดพาตะกอนของกระแสน้ำบริเวณชายฝั่ง เช่น การปักไม้ไผ่ชะลอคลื่น การก่อสร้างได้ดำเนินการโดยหน่วยงานรัฐส่วนกลาง ซึ่งก่อสร้างในระยะเวลาต่างๆ กัน ตามแต่งบประมาณประจำปีนั้นๆ

สถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งปัจจุบัน
          สำหรับสถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งปัจจุบัน พบว่าจังหวัดสมุทรสงคราม ได้มีการดำเนินการด้วยโครงสร้างรูปแบบต่างๆ และบางพื้นที่เป็นพื้นที่ๆมีการเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาล และตามธรรมชาติ โดยปัจจุบันชายฝั่งจังหวัดสมุทรสงครามระยะทางแนวชายฝั่งประมาณ 24.23 กิโลเมตร ซึ่งลักษณะชายฝั่งแยกเป็นหาดโคลน 22.52 กิโลเมตร และปากแม่น้ำ 1.71 กิโลเมตร
          นอกจากนี้ยังสามารถจำแนกสถานการณ์ตามแนวชายฝั่งออกเป็นพื้นที่ที่มีการดำเนินการแก้ไขแล้ว 15.54 กิโลเมตร พื้นที่สมดุล 6.98 กิโลเมตร และพื้นที่ปากแม่น้ำ 1.71 กิโลเมตร

แผนงาน/โครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง
          จากการรวบรวมแผนงาน/โครงการ จากหน่วยงานภาครัฐส่วนกลาง ได้แก่ กรมเจ้าท่า กรมโยธาธิการและผังเมือง หน่วยงานส่วนท้องถิ่น เพื่อนำมาประกอบการการแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งจังหวัดสมุทรสงครามในช่วงปีพ.ศ. 2561-2565 
พื้นที่กัดเซาะชายฝั่งของจังหวัดสมุทรสงคราม จากผลการสำรวจพบว่า ในปัจจุบัน พื้นที่ชายฝั่งทั้งหมดได้รับการดำเนินการแก้ไขแล้วตลอดทั้งแนว เป็นระยะทางประมาณ 15.54 กิโลเมตร

ผลการสำรวจโครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งสมุทรสงครามปี พ.ศ. 2560


ข้อมูลลักษณะทางกายภาพจังหวัดสมุทรสงครามปี พ.ศ. 2560


ข้อมูลสถานการณ์ชายฝั่งจังหวัดสมุทรสงครามปี พ.ศ. 2560


โครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งปี พ.ศ. 2560


โครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งในพื้นที่ต.บางแก้ว อ.เมืองจ.สมุทรสงคราม


ผลการสำรวจโครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งจังหวัดสมุทรสงคราม

ข้อมูล : กองบริหารจัดการพื้นที่ชายฝั่ง
วันที่ : 8 พฤศจิกายน 2561