สถานการณ์การกัดเซาะชายฝั่ง จ.กรุงเทพมหานคร

          ตามพระราชบัญญัติส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง พ.ศ. 2558 มาตรา 3 กำหนดให้“ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง”คือ สิ่งที่มีอยู่ หรือเกิดขึ้นตามธรรมชาติในบริเวณทะเลและชายฝั่ง รวมถึงพรุชายฝั่ง พื้นที่ชุ่มน้ำชายฝั่ง คลอง คูแพรก ทะเลสาบ และบริเวณพื้นที่ปากแม่น้ำที่มีพื้นที่ติดต่อกับทะเลหรืออิทธิพลของน้ำทะเลเข้าถึง เช่น ป่าชายเลน ป่าชายหาด หาด ที่ชายทะเล เกาะ หญ้าทะเล ปะการัง ดอนหอย พืช และสัตว์ทะเล หรือสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อประโยชน์แก่ระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่ง เช่น ปะการังเทียม แนวลดแรงคลื่น และการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่ง นั้น

ข้อมูลลักษณะชายฝั่งกรุงเทพมหานคร
          ชายฝั่งทะเลของกรุงเทพมหานคร ครอบคลุมพื้นที่ 1 แขวง 1 เขต คือ แขวงท่าข้าม เขตบางขุนเทียน โดยมีระยะทางแนวชายฝั่งประมาณ7.11กิโลเมตร มีลักษณะธรณีสัณฐานเป็นหาดโคลน

ข้อมูลระบบกลุ่มหาด
          ระบบหาด หมายถึง “การแบ่งขอบเขตชายฝั่งเป็นหน่วยย่อย หรือเป็นเซลล์เพื่อใช้ในการจัดการชายฝั่ง โดยหลักการกำหนดขอบเขตระบบกลุ่มหาดจะพิจารณาจากลักษณะธรณีสัณฐาน ลักษณะธรณีวิทยาลักษะทางกายภาพ ได้แก่ หัวแหลม (Headland) ชายฝั่งหิน (Rocky Coast) และ ปากแม่น้ำ (Estuary) โดยขอบเขตชายฝั่งในหนึ่งเซลล์จะต้องมีสมดุลตะกอนของตัวเอง และไม่มีการเคลื่อนย้ายตะกอนจากกลุ่มหาดหนึ่งไปสู่อีกกลุ่มหาดหนึ่ง” ปัจจุบันประเทศไทยแบ่งออกเป็น 64 ระบบกลุ่มหาดและระบบกลุ่มหาดย่อย 282

สำหรับแนวชายฝั่งทะเลกรุงเทพมหานครตั้งอยู่ในระบบกลุ่มหาดอ่าวไทยตอนบน (U) ซึ่งกลุ่มหาดอ่าวไทยตอนบนประกอบไปด้วยจังหวัดจังหวัดฉะเชิงเทรา กรุงเทพมหานคร สมุทรสาคร สมุทรสงคราม และสมุทรปราการ มีทั้งหมด 1 กลุ่มหาด (ซึ่งต่อเนื่องกับกรุงเทพมหานคร)

ข้อมูลระบบกลุ่มหาดกรุงเทพมหานคร

สถานการณ์การกัดเซาะชายฝั่ง(State)
          การกัดเซาะชายฝั่ง หมายถึง การเปลี่ยนแปลงของตะกอนบริเวณชายฝั่งที่ถูกพัดพาออกไปจากตำแหน่งเดิมโดยตัวกลาง เช่น กระแสคลื่น กระแสลม น้ำขึ้นน้ำลง หรือภัยธรรมชาติที่ทำให้ตัวกลางเหล่านี้มีความรุนแรงมากกว่าปกติ นอกจากนี้การกัดเซาะอาจเกิดปริมาณตะกอนในแม่น้ำที่ไหลออกสู่ทะเลลดลง ทำให้ระบบหมุนเวียนของตะกอนไม่อยู่ในสภาวะสมดุลจึงส่งผลให้มีการกัดเซาะชายฝั่งมากขึ้น

สถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งในอดีต
          จากการศึกษาข้อมูลการเปลี่ยนแปลงพื้นที่ชายฝั่ง ปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง ร่วมกับการดำเนินการก่อสร้างโครงสร้างทางวิศวกรรม เพื่อแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง โดยหน่วยงานต่างๆ สามารถสรุปสถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งที่ผ่านมาของกรุงเทพมหานคร ได้ดังนี้
          สถานภาพและการเปลี่ยนแปลงพื้นที่ชายฝั่ง พ.ศ. 2550 และ 2555 พบว่า แขวงท่าข้าม เขตบางขุนเทียน ซึ่งอยู่ในระบบกลุ่มหาดย่อย U-SKN/BKK/SPK (เจ้าพระยา-ท่าจีน) มีแนวชายฝั่งทะเลประสบปัญหาถูกกัดเซาะเป็นระยะทางรวมประมาณ 4.85 กิโลเมตร ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีโครงสร้างแก้ไขการกัดเซาะแล้ว และจากการสำรวจการป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งกรุงเทพมหานคร โดยใช้โครงสร้างป้องกันการกัดเซาะ พบว่ามีการก่อสร้างโครงสร้างที่ติดชายฝั่ง ส่วนใหญ่เป็นโครงสร้างการปักไม้ไผ่ชะลอคลื่น ที่ดำเนินการโดยภาครัฐ ซึ่งก่อสร้างในระยะเวลาต่างๆ กัน ตามแต่งบประมาณประจำปีนั้นๆ

สถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งปัจจุบัน
          สำหรับสถานภาพการกัดเซาะชายฝั่งปัจจุบัน พบว่ากรุงเทพมหานคร ได้มีการดำเนินการด้วยโครงสร้างรูปแบบต่างๆ และบางพื้นที่เป็นพื้นที่ที่มีการเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาล และตามธรรมชาติ โดยปัจจุบันชายฝั่งกรุงเทพมหานคร มีระยะทางแนวชายฝั่งยาวประมาณ 7.11 กิโลเมตร ซึ่งมีลักษณะชายฝั่งเป็นหาดโคลนตลอดแนวชายฝั่ง นอกจากนี้ยังสามารถจำแนกสถานการณ์ตามแนวชายฝั่งออกเป็นพื้นที่ที่มีการดำเนินการแก้ไขแล้วตลอดทั้งแนวชายฝั่ง

แผนงาน/โครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง
          จากการรวบรวมแผนงาน/โครงการ จากหน่วยงานภาครัฐส่วนกลาง ได้แก่ กรมเจ้าท่า กรมโยธาธิการและผังเมือง หน่วยงานส่วนท้องถิ่น เพื่อนำมาประกอบการการแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งกรุงเทพมหานครในช่วงปีพ.ศ. 2561-2565 จากผลการสำรวจพื้นที่กัดเซาะชายฝั่งของกรุงเทพมหานคร พบว่า ไม่มีแนวชายฝั่งที่ได้รับผลกระทบจากการกัดเซาะ พื้นที่ทั้งหมดได้รับการดำเนินการแก้ไขแล้วตลอดทั้งแนวชายฝั่ง เป็นระยะทางประมาณ 7.11 กิโลเมตร


ข้อมูลชายฝั่งและการจัดการป้องกันแก้ไขการกัดเซาะกรุงเทพมหานครปีพ.ศ. 2560


ข้อมูลลักษณะทางกายภาพกรุงเทพมหานครปี พ.ศ. 2560


ข้อมูลสถานการณ์ชายฝั่งกรุงเทพมหานคร ปี พ.ศ. 2560


โครงสร้างป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งกรุงเทพมหานครปี พ.ศ. 2560


แผนงาน/โครงการป้องกันและแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่ง ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2561-2565

ข้อมูล : กองบริหารจัดการพื้นที่ชายฝั่ง
วันที่ : 8 พฤศจิกายน 2561