หงอนไก่ทะเล

  

หงอนไก่ทะเล Heritiera littoralis Aiton
ชื่อพ้อง : H. minor Lam.
วงศ์ : MALVACEAE
ชื่ออื่น : ไข่ควาย (กระบี่); ดุหุน (ตรัง); หงอนไก่ (กลาง, สุราษฏร์ธานี)
เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็กถึงกลาง สูง 5-20 เมตร มีพูพอนน้อยลำต้นมักบิด และคดงอ เปลือกสีน้ำตาล ถึงเทาเข้ม หยาบเป็นเกล็ด มีรอยแตกเป็นร่องลึกตามยาว เนื้อไม้สีขาว

ใบ เป็นใบเดี่ยว เรียงเวียนสลับ อยู่เป็นกลุ่มที่ปลายกิ่ง แผ่นใบรูปรี หรือรูปไข่แกมขอบขนาน ถึงรูปใบหอกแกมรูปไข่ ขนาด 5-9 x 10-22 ซม. ปลายใบกลม หรือเป็นติ่งหนาม ถึงค่อนข้างเรียวแหลม ฐานใบกลมถึงเว้าเล็กน้อย ขอบใบเรียบหรือเป็นคลื่นใบหนาคล้ายแผ่นหนัง ผิวใบด้านบนเกลี้ยงสีเขียวเข้ม ด้านท้องใบมีเกล็ดสีเทา-เงิน หนาแน่น เส้นใบ 7-15 คู่ ปลายเส้นประสานกันก่อนถึงขอบใบ เส้นกลางใบ และเส้นใบเห็นเด่นชัดมากทางด้านท้องใบ ก้านใบค่อนข้างอวบ ยาว 0.5-1.1 ซม.

ดอก ออกตามง่ามใบใกล้ปลายกิ่งเป็นช่อแยกแขนง ยาว 10-20 ซม. เป็นดอกแยกเพศอยู่บนต้นเดียวกันดอกเล็ก รูประฆัง ยาว 0.3-0.7 ซม. มีขนสั้นนุ่ม ผิวด้านนอก สีน้ำตาลแกมเขียวด้านในสีแดง-ส้ม วงกลีบรวม 4-6 กลีบ รูปสามเหลี่ยมแคบๆ ไม่มีกลีบดอก ดอกเพศผู้ยาว 0.3-0.5 ซม. ดอกเพศเมียยาว 0.3-0.7 ซม. ออกดอกเดือนมีนาคม-พฤษภาคม และเดือนตุลาคม-พฤศจิกายน

ผล รูปทรงรี ขนาด 4-6 x 5-11 ซม. เปลือกเป็นเส้นใยอัดแน่น ผิวเกลี้ยงเป็นมันผลอ่อนสีเขียว ผลแก่สีน้ำตาล ด้านบนทางปลายผลมีสันคล้ายครีบ เห็นเด่นชัด เมล็ดค่อนข้างกลม มี 1 เมล็ด มักขึ้นตามด้านในของป่าชายเลนทั่วๆ ไปในเขตน้ำกร่อยที่ดินค่อนข้างเป็นดินทราย

สรรพคุณ : แก้บิด แก้ท้องเสีย แก้รำมานาด ปากอักเสบ รักษาเหงือก

วิธีการปรุงยา :
เมล็ด ต้มเป็นยาหม้อดื่ม
กิ่งอ่อน มีสารแทนนิน ใช้ถูฟันรักษาเหงือก
เปลือก ต้มน้ำบ้วนปาก แก้รำมะนาด ปากอักเสบ
เมล็ด รับประทาน แก้ท้องเสีย แก้บิด