แสมขาว

  

แสมขาว Avicennia alba BIume
ชื่อพ้อง : A. marina (Forsk.) Vierh. var. alba (Blume) Bakh.
วงศ์ : ACANTHACEAE
ชื่ออื่น : พีพีเล (ตรัง); แหม, แหมเล (ใต้)
เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง-ใหญ่ สูง 8-20 เมตร ไม่มีพูพอน ลำต้นแตกกิ่งระดับต่ำ เรือนยอดค่อนข้างกลม แผ่กว้าง หนาทึบ กิ่งห้อยลง เปลือกเรียบ สีเทา ถึงดำ มักจะมีสีสนิมเกิดจากพวกเชื้อราติดตามกิ่งและผิวของลำต้น มีรากหายใจรูปคล้ายดินสอยาว 15-30 ซม. เหนือผิวดิน หนาแน่นบริเวณโคนต้น

ใบ เป็นใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามสลับตั้งฉาก แผ่นใบรูปใบหอกแกมรี หรือรูปใบหอกแกมขอบขนาน ขนาด 2-5 x 5-16 ซม. ปลายใบแหลม ถึงเรียวแหลม ฐานใบแหลมผิวใบ ด้านบนสีเขียวเข้มเป็นมัน ด้านท้องใบมีขน ยาวนุ่ม สีเทาอ่อน หรือสีเทาเงิน ถึงสีออกขาวแผ่นใบเมื่อแห้งจะเป็นสีดำ ก้านใบยาว 1-2 ซม.

ดอก ออกเป็นช่อที่ปลายกิ่ง หรือง่ามใบใกล้ปลายกิ่ง เป็นช่อเชิงลด ยาว 3-8 ซม. มีขนยาวนุ่มสีน้ำตาลเหลืองหม่นปกคลุม ดอกมีขนาดเล็ก ดอกย่อยไม่มีก้านดอก เส้นผ่านศูนย์กลาง 0.4-0.6 ซม. กลีบเลี้ยง 5 กลีบกลีบดอก 4 กลีบ ยาว 0.2-0.3 ซม. โคนกลีบติดกัน สีเหลืองส้ม เกสรเพศผู้ 4 อัน ออกดอกระหว่างเดือนมกราคม – เมษายน

ผล รูปคล้ายพริก หรือรูปไข่ เบี้ยว แบนขนาด 1.5-2 x 2.5-4 ซม. ปลายผลมีจะงอยเปลือกอ่อนนุ่ม สีเหลืองอมเขียว มีขนยาวนุ่มสีเขียวอ่อน ผลแก่เปลือกจะแตกด้านข้างตามยาวผล และม้วนเป็นหลอดกลม แต่ละผลมี 1 เมล็ด เป็นไม้เบิกนำที่ขึ้นได้ดีในพื้นที่ดินเลนอ่อนที่ระบายน้ำดี ส่วนมากจะอยู่ในป่าเลนด้านนอกสุด ส่วนที่ติดกับทะเล เป็นไม้ที่ช่วยให้มีการตกตะกอน ทำให้เกิดแผ่นดินงอก ใช้ประโยชน์ด้านสมุนไพรเช่นเดียว กับแสมดำ

สรรพคุณ : แก้ท้องร่วง แก้กษัย ช่วยสมานแผลในปาก แก้พิษจากสัตว์น้ำทุกชนิด โดยเฉพาะปลามีพิษจากทะเล เป็นยาขับเลือดเสียของสตรี

วิธีการปรุงยา :
เนื้อไม้ ต้มเป็นยาหม้อดื่มแก้ท้องร่วง
เปลือก ต้มผสมเกลือเพื่อสมานแผลในปาก
ก้านและใบ เผารมควันแก้พิษจากสัตว์น้ำทะเล
แก่น ใช้ต้มน้ำแก้ลมในกระดูก แก้อาการท้องร่วง แก้กษัย รักษาอาการประจำเดือนมาไม่ปกติ นำมาต้มหรือรับประทานกับแก่นแสมสาร (ขี้เหล็กป่า) ใช้เป็นยาขับเลือดเสียของสตรี