ตีนเป็ดทะเล

  

ตีนเป็ดทะเล Cerbera odollam Gaertn.
วงศ์ : APOCYNACEAE
ชื่ออื่น : สั่งลา (กระบี่); ตีนเป็ด, ตีนเป็ดน้ำ (กลาง); ตุม (กาญจนบุรี)
เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็ก สูง 6-12 เมตร ลำต้นมักแตกกิ่งต่ำ เรือนยอดแผ่กว้าง เปลือกเรียบสีเทา มีช่องอากาศกระจายทั่วไป เปลือกชั้นในสีเหลืองอ่อน มียางสีขาว

ใบ เป็นใบเดี่ยว เรียงเวียนรอบกิ่ง แผ่นใบรูปใบหอกแกมรูปไข่กลับ ขนาด 4-8 x 15-30 ซม. ผิวใบเกลี้ยงทั้งสองด้าน ปลายใบเป็นติ่งแหลม ฐานใบสอบแคบเข้าหาก้านใบ เส้นใบตั้งฉากกับเส้นกลางใบ มี 20-30 คู่ ก้านใบยาว 2-3 ซม.

ดอก ออกที่ปลายกิ่ง เป็นช่อกระจุก ดอกสมมาตรด้านข้าง มีกลีบเลี้ยงรูปใบหอก สีเขียว หรือขาวแกมเขียวอ่อน แต่จะร่วงหล่นไปในระยะยังเป็นดอก วงกลีบดอกสีขาว ตรงกลางดอกสีเหลือง กลีบดอกเชื่อมกันเป็นหลอดปากแตร ยาว 1.5-2 ซม. ปลายหลอดแยกเป็น 5 กลีบ กลีบดอกยาวกว่าหลอด

ผล เป็นผลสด ค่อนข้างกลม ขนาด 6 x 7 ซม. มีสองพูตื้นๆ มักอยู่เป็นผลเดี่ยวๆ ผิวผลเกลี้ยง สีเขียวเป็นมัน เมื่อแก่จัดสีเขียวอมม่วง ถึงม่วงเข้มออกดอก – ผล ตลอดปีพบขึ้นตามริมชายฝั่งแม่น้ำที่เป็นดินเลนน้ำท่วมถึงและบริเวณอิทธิพลของน้ำกร่อยทั่วไป

สรรพคุณ : รักษาอาการปวดเมื่อยตามข้อและกล้ามเนื้อ รักษาอาการของโรคตาปลาหรือโรคเจ็ดรักษาอาการของโรคริดสีดวงทวาร รักษาหิด บรรเทาโรคนิ่ว

วิธีการปรุงยา :
ผลสด นำผลสดมาเผาไฟให้ร้อนแล้วเอาผ้าห่อประคบบริเวณที่เป็นรักษาโรคริดสีดวงทวาร รักษาโรคผิวหนัง
ผลสด บดหรือขยี้คั้นเอายางทาบริเวณที่ปวดเมื่อย
ผลสด เผาผสมน้ำมันพืชทาแก้โรคเจ็ด หรือโรคาปลา
เมล็ด เบื่อเหา รักษาหิด นำเมล็ดบดให้ละเอียดผสมน้ำ นำมาสระผมหรือทาบริเวณที่เป็นหิด
เนื้อไม้ข้างใน ต้มน้ำรับประทานวันละ 2-4 ครั้ง ขับน้ำคาวปลาในสตรีคลอดบุตร
เปลือก ต้มรับประทาน บรรเทาโรคนิ่ว และลดไข้  
ราก ต้มรับประทาน รักษาอาการประจำเดือนมาไม่ปกติ