ตาตุ่มทะเล

  

ตาตุ่มทะเล Excoecaria agallocha L.
วงศ์ : EUPHORBIACEAE
ชื่ออื่น : ตาตุ่ม (กลาง); บูตอ (มลายู-ปัตตานี)
เป็นไม้ยืนต้นผลัดใบ ขนาดเล็ก-กลาง สูง 10-18 เมตร มียางสีขาว ส่วนมากลำต้นจะตรง มักแตกกิ่งในระดับต่ำ บางครั้งดูคล้ายไม้พุ่ม เปลือกเรียบถึง แตกเป็นร่องสีน้ำตาลอ่อนหรือน้ำตาลเทา กิ่งอ่อนมีช่องอากาศเล็กๆ (วรรค)เด่นชัด รากหายใจแผ่กระจายไปตามผิวดิน

ใบ เป็นใบเดี่ยว เรียงเวียนสลับ รูปรีหรือ รูปไข่แกมรี ถึงรูปไข่กลับ ขนาด 2-5 x 4-9 ซม. ปลายใบกลม ถึงเว้าตื้นๆ หรือเรียวแหลมมน ฐานใบมน ขอบใบหยักเป็นคลื่นเล็กน้อย ใบเกลี้ยงทั้งสองด้าน แผ่นใบนิ่มคล้ายหนัง มีสีเขียวเป็นมัน และจะเปลี่ยนเป็นสีแดงอิฐ เมื่อใบใกล้ร่วง ก้านใบเรียว ยาว 1-2.5 ซม.

ดอก ออกเป็นช่อตามง่ามใบ ดอกแยกเพศอยู่ต่างต้นเป็นช่อเชิงลด ดอกมีขนาดเล็กมาก ติดกันเป็นกระจุกช่อดอกเพศผู้มีสีเหลืองแกมเขียว ยาว 5-10 ซม. ช่อดอกเพศเมียสั้น 2-3 ซม.

ผล เป็นแบบผลแห้งแตก มี 3 พู รูปเกือบกลม ขนาด 0.5-0.7 x 0.3-0.4 ซม. ด้านแนวนอนยาวกว่าแนวตั้ง ผลเกลี้ยง สีเขียวถึงน้ำตาลเข้ม เมล็ดเกือบกลม สีดำออกดอกผลเดือนพฤษภาคม – พฤศจิกายน พบทั่วไปในป่าชายเลน ตามริมแม่น้ำที่พื้นที่สูง ดินเหนียวปนทรายค่อนข้างแข็งและน้ำท่วมถึงเมื่อน้ำขึ้นสูง (วรรค)ยางของไม้ตาตุ่มทะเลมีพิษ หากเข้าตาอาจจะทำให้ตาบอดได้ หรือหากกินเข้าไปจะทำให้ท้องเสียอย่างรุนแรง หรือหากยางนี้ถูกตามผิวหนังอาจจะทำให้เกิดอาการเป็นผื่นคัน หรือบวมได้

สรรพคุณ : รักษาโรคโลน โรคท้องผูก สังคัง โรคเรื้อน ช่วยในการขับลม ขับเสมหะ ริดสีดวงทวาร ช่วยรักษาอาการชัก ตัวเกร็ง มือเกร็ง(ลมบ้าหมู) แก้บิด แก้คัน

วิธีการปรุงยา :
ยาง นำน้ำดื่ม 1 แก้วเต็มผสมกับยางตาตุ่ม 3 หยด คนให้เข้ากันแล้วดื่ม โรคท้องผูก
ยาง  ใช้ทาบริเวณที่เป็นโลน สังคัง
ใบสด เคี้ยวกินสดๆแก้ลมชัก แก้ลมบ้าหมู
ใบ ต้มน้ำดื่มแทนน้ำชา เพื่อการลดน้ำหนัก แก้ปวดเมื่อย
ใบและราก รับประทานเป็นฝาดสมาน แก้บิด แกไข้ ขับเหงื่อ แก้แผลอักเสบใช้รากสดตำพอกบริเวณที่เป็น
เนื้อไม้  ควันที่เกิดจากการเผาไม้ตาตุ่มใช้รักษาโรคเรื้อนได้ดี
แก่น  ปรุงเป็นยา ต้ม ฝนกับน้ำปูนใส รับประทานแก้ถ่ายได้อย่างฉับพลัน แก้อหิวาตกโรค เป็นยาสมาน และแก้ไข้ ขับลม กัดเสมหะ แก้อักเสบ
ราก  เอามาฝนทาแก้คัน
รากและเปลือก แก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ ถ่ายพยาธิ บดให้ละเอียดละลายน้ำในปริมาณที่เหมาะสม รับประทาน
ทั้งต้น(เป็นหัวข้อหลัก) ปรุงเป็นยารับประทานขับปัสสาวะ แก้ปัสสาวะพิการ แก้วัณโรคที่ต่อมน้ำเหลือง เป็นยาช่วยย่อย
เปลือกต้น  ต้มเอาไอน้ำรมทวารหนัก และรับประทาน แก้โรคริดสีดวงทวารหรือเปลือกต้นขูดเอาขนออก แบ่งเป็นสามส่วน 1) น้ำมาตากแห้งทำเป็นยาสูบ 2) นำมาต้มรับประทาน 3) ต้มน้ำเอาไอมารมทวารหนัก