จิกทะเล

  

จิกทะเล Barringtonia asiatica (L.) Kurz
ชื่อพ้อง : Mammea asiatica L.
วงศ์ : LECYTHIDACEAE
ชื่ออื่น : จิกเล, โดนเล (ใต้); อามุง (มลายู-นราธิวาส)

เป็นไม้ขนาดกลาง สูง 8-15 เมตร แตกกิ่งระดับต่ำ เรือนยอดแน่นทึบ เปลือกหยาบ สีเทาเข้ม

ใบ เป็นใบเดี่ยว เรียงเวียนรอบกิ่ง หนาแน่นที่ปลายกิ่ง แผ่นใบรูปไข่กลับ ขนาด 10-25 x 25-40 ซม. ปลายใบกลม หรือแหลมกว้าง ฐานใบแหลม หรือรูปติ่งหู ผิวใบด้านบนสีเขียวเป็นมัน ใบเกลี้ยงทั้งหน้าและหลังใบ แผ่นใบนุ่ม ก้านใบอ้วนสั้น

ดอก ออกเป็นช่อแบบช่อกระจะที่ปลายกิ่ง ช่อดอกสั้น ตั้งตรง ดอกใหญ่เส้นผ่านศูนย์กลาง 7-10 ซม. ใบประดับรูปไข่ ไม่มีก้าน ก้านดอกย่อยยาว 4-5 ซม. หลอดกลีบเลี้ยงเปิดออกเป็นสองแฉก ขนาดไม่เท่ากัน กลีบดอก 4 กลีบ สีขาว ไม่ติดกัน รูปรี โค้งออกเกสรเพศผู้จำนวนมาก สีขาวและแดง

ผล มีขนาดใหญ่ เส้นผ่านศูนย์กลาง 10-15 ซม. รูปพีระมิด-สี่เหลี่ยม เห็นเป็นเหลี่ยมชัดเจน ปลายมนป้าน เปลือกเป็นเส้นใย หนา คล้ายเปลือกมะพร้าว ลอยน้ำได้ ผลอ่อนสีเขียว เมื่อแก่สีน้ำตาล ผลแก่ไม่แตก มี 1 เมล็ด ออกดอกและผลระหว่างเดือนสิงหาคม – พฤศจิกายน เป็นพันธุ์ไม้ที่พบได้ตามริมชายฝั่งทะเลที่เป็นดินทรายหรือโขดหิน

สรรพคุณ : แก้ไอ หืด ท้องเสีย จุกเสียดแน่นท้อง แก้พิษงู แก้โรคปวดตามข้อ เป็นยาเบื่อปลาได้

วิธีการปรุงยา :
เปลือก นำมาฝนผสมน้ำมะนาว ใช้ปิดแผลที่ถูกงูกัด ทำยาต้ม ให้มาภายนอก
ผล ต้มชงน้ำดื่ม
เปลือก เมล็ด ทุบให้แตกน้ำ ใช้เป็นยาเบื่อปลา
ยอดกับผลอ่อน ตำคั้นน้ำดื่มหรือรับประทานผลสด แก้ท้องร่วง ท้องเดิน
ใบอ่อน ใช้เป็นผักจิ้มน้ำพริก
ใบหรือเปลือกต้น นำเอามาทุบหรือตำ แล้วเอามาแช่น้ำอาบแก้ยางรักกัด หรือนำเนื้อเปลือกดองแก้พิษในคนแพ้ต้นรัก แก้ยางรักกัด