หัวร้อยรู

  

หัวร้อยรู Hydnophytum formicarum Jack
วงศ์ : RUBIACEAE
ชื่ออื่น : กระเช้าผีมด ปุมเป้า ร้อยรู ตาลิมา (มลายู – ภาคใต้); ดาลูปู; กระเช้าผีมด (สุราษฎร์ธานี)
เป็นไม้พุ่มเกาะอาศัยบนต้นไม้ใหญ่โคนลำต้นขยายเป็นขนาดใหญ่ ผิวด้านนอกหยักเป็นลอนคลื่นสีน้ำตาลอมเทาเลื่อมเป็นมัน เนื้ออวบน้ำหนา ภายในเป็นโพรงมีช่องทะลุถึงกันเป็นที่อยู่ของมดและสัตว์ชนิดอื่น

ใบ เป็นใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามสลับตั้งฉาก แผ่นใบหนารูปรีถึงรูปขอบขนานแกมรูปไข่กลับ โคนใยแหลมถึงสอบเป็นรูปลิ่ม ขอบใบเรียบ ปลายใบมนกลม เส้นใบแบบร่างแหขนนก เส้นกลางใบขนาดใหญ่ยกตัว ผิวใบเกลี้ยงทั้งสองด้าน สีเขียว อ่อนถึงเขียวคล้ำ เนื้อใบอวบน้ำมีก้านใบและหูใบ

ดอก เป็นดอกเดี่ยว แต่มักออกรวมกันเป็นกระจุก 2-5 ดอก ตามง่ามใบหรือรอบข้อ ดอกมีขนาดเล็กคล้ายดอกเข็มมีสีขาว ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์เป็นฤดูการออกดอก

ผล เป็นแบบผลมีเนื้อคล้ายผลเมล็ดแข็ง รูปทรงรีถึงไข่กลับสีเขียวเมื่อเป็นผลอ่อน แต่ถ้าผลแก่เป็นสีส้มถึงแดง เมล็ดแข็งมี 2 เมล็ด ออกผลในช่วงเดือนพฤษภาค

สรรพคุณ : หัวบำรุงหัวใจ ขับชีพจร ขับพยาธิ แก้พิษในข้อในกระดูก แก้พิษประดง แก้ข้อเข่าข้อเท้าบวม รักษาโรคปอด รักษามะเร็ง โรคกระดูก มีอาการเจ็บปวด กระดูกเปราะ ผิวหนังเป็นจ้ำ ผื่น ดับพิษร้อน ถอนพิษไข้ แก้พิษอักเสบ ช้ำบวม แก้พิษไข้ ไข้กาฬ ประดงผื่นคัน น้ำเหลืองเสีย

วิธีการปรุงยา :
หัว นำมาต้มเป็นน้ำดื่ม
หัว ใช้ผสมกับสมุนไพรชนิดอื่น ต้มกับน้ำดื่ม ช่วยรักษาโรคปอด
หัว  ใช้ตำกิน