เปลือกหอย

เปลือกหอยเป็นวัสดุธรรมชาติที่มีลักษณะค่อนข้างแข็ง โดยเปลือกหอยที่นิยมนำมาทำปะการังเทียมได้แก่ เปลือกหอยนางรม หอยแมลงภู่ หอยมือเสือ เนื่องจากเหมาะสมสำหรับการเป็นแหล่งที่อยู่อาศัย แหล่งอาหาร  หรือเป็นแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำวัยอ่อนหลายชนิด เช่น สัตว์หน้าดินและตัวอ่อนของปลาบางชนิด เป็นต้น (Souniat et al., 2004) หลายๆ เมืองในประเทศสหรัฐอเมริกาได้มีการนำเปลือกหอยมาใช้สร้างและเพิ่มเติมแนวหอยนางรมบริเวณชายฝั่ง โดยมีจุดประสงค์เพื่อเพิ่มผลผลิตหอยนางรมเพื่อการค้า และสนับสนุนให้เกิดการทำการประมงบริเวณแนวที่จัดสร้าง ตัวอย่างเช่น การใช้เปลือกหอยเป็นวัสดุสร้างแหล่งทำการประมงบริเวณใกล้ชายฝั่งในรัฐ Texas ที่มีมาตั้งแต่กลางยุค 1950 ในรัฐ Mississippi ตั้งแต่ตอนปลายยุค 1970 และในรัฐ Alabama ซึ่งมีการนำเปลือกหอยนางรมและหอยมือเสือมาจัดสร้างเป็นแนวเพื่อเพิ่มแนวหอยนางรมในธรรมชาติเรื่อยมา จนกระทั่งปี ค.ศ. 1994 จึงเริ่มมีการนำเปลือกหอยนางรมมาจัดสร้างเป็นปะการังเทียมบริเวณใกล้ชายฝั่งอย่างจริงจังและเป็นระบบ โดยจัดทำเป็นรูปลูกบาศก์รวมทั้งหมด 39,500 ลูกบาศก์

จากการศึกษาของ Harding and Mann (2001) บริเวณอ่าว Chesapeake พบว่า ปลา Bluefish ในบริเวณปะการังเทียมที่จัดสร้างด้วยเปลือกหอยนางรม มีความสมบูรณ์มากกว่าบริเวณที่ไม่มีปะการังเทียม และจากการศึกษาอาหารในกระเพาะอาหารของปลาผู้ล่านั้นมีปลาอยู่หลายชนิด ซึ่งสันนิษฐานว่าการสร้างปะการังเทียมด้วยเปลือกหอยนางรมนั้นเป็นการสร้างแหล่งที่อยู่อาศัยที่สมบูรณ์ และดึงดูดสิ่งมีชีวิตไม่มีกระดูกสันหลังและปลาขนาดเล็กให้เข้ามาอาศัย ซึ่งส่งผลให้มีชนิดของปลาผู้ล่าเพิ่มขึ้นตามมา (Lukens and selberg, 1004)

ข้อดี - ข้อเสียของปะการังเทียมที่สร้างจากเปลือกหอย มีดังนี้

ข้อดี
- มีอันตรายต่อการเดินเรือน้อย จึงสามารถจัดสร้างในบริเวณน้ำตื้นได้โดยไม่จำเป็นต้องมีทุ่นบอกตำแหน่ง
- ไม่ทำลายเครื่องมือประมง เช่น อวน หรือเป็นอุปสรรคต่อการทำการประมง เนื่องจากเปลือกหอยมีขนาดเล็กและน้ำหนักเบา
- ไม่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในทะเล

ข้อเสีย
- เปลือกหอยมีขนาดเล็กและน้ำหนักเบา เมื่อโดนกระแสน้ำที่มีกำลังปานกลางถึงรุนแรงจะทำให้เปลือกหอยกระจัดกระจายและถูกทับถมได้ง่าย โดยเฉพาะบริเวณที่พื้นทะเลมีลักษณะเป็นทรายหรือโคลน
- เปลือกหอยบางชนิด เช่น หอยมือเสือหรือหอยนางรมเป็นสิ่งที่ไม่สามารถหาได้ทั่วไป จำเป็นต้องมีการจัดซื้อ
- การจัดสร้างเป็นปะการังเทียมแต่ละครั้งต้องใช้เปลือกหอยปริมาณมาก และต้องใช้เวลานานในการรวบรวมเปลือกหอย
- โครงสร้างของปะการังเทียมมีความซับซ้อนน้อย ทำให้ดึงดูดสัตว์น้ำให้เข้ามาอยู่อาศัยได้น้อย

ข้อเสนอแนะ
- แม้ว่าปะการังเทียมที่สร้างจากเปลือกหอยจะดึงดูดสัตว์น้ำวัยอ่อนได้เป็นอย่างดี แต่วัสดุก็อาจถูกทับถมด้วยดินเลนได้อย่างรวดเร็ว
- การพัฒนาบริเวณใกล้ชายฝั่ง น่าจะเป็นผลดีต่อการทำประมงมากกว่านอกชายฝั่ง เนื่องจากมีสภาพแวดล้อมหลายอย่างที่เอื้ออำนวยเช่น สภาพของพื้นทะเลที่มีความมั่นคง การฟุ้งกระจายของทรายมีน้อย การถูกทับถมด้วยโคลนต่ำ เป็นต้น
- กองเปลือกหอยควรมีความสูงพอ เพื่อหลีกเลี่ยงการโดนทับด้วยโคลน และเพื่อความยั่งยืนของกองวัสดุ
- หากเปลือกหอยที่ใช้จัดสร้างเป็นเปลือกหอยที่สดอยู่ ควรคำนึงถึงเรื่องการเข้ามาใช้ประโยชน์โดยสารอินทรีย์ในน้ำด้วย
- การจัดสร้างปะการังเทียมควรส่งผลกระทบต่อด้านต่าง ๆ ให้น้อยที่สุด เช่น ไม่ขวางทางเดินของน้ำ ไม่ส่งผลกระทบต่อท่าเทียบเรือ สะพานหรือแนวหอยอื่น ๆ