หญ้าทะเล
หญ้าทะเล สารสนเทศ ทช. ศูนย์ข้อมูลกลาง ทช.

การแพร่กระจาย

           แหล่งหญ้าทะเล ในประเทศไทยสามารถพบได้ในหลายพื้นที่ เช่น แหล่งน้ำกร่อย หรือปากแม่น้ำที่ติดป่าชายเลน ชายฝั่งน้ำตื้นที่มีพื้นทรายหรือทรายปนโคลน และที่ลึกติดกับแนวปะการัง (Chansang and Poovichiranon, 1994) โดยพบแพร่กระจายพันธุ์อย่างกว้างขวางในเขตน้ำตื้นชายฝั่งทะเลรวมถึงเกาะแก่งต่างๆ ทั้งในอ่าวไทยและทะเลอันดามัน ครอบคลุมพื้นที่ 19 จังหวัดชายฝั่ง ได้แก่ จังหวัดชลบุรี ระยอง จันทบุรี ตราด เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช พัทลุง สงขลา ปัตตานี นราธิวาส ระนอง พังงา ภูเก็ต กระบี่ ตรัง และสตูล

          จากฐานข้อมูลทรัพยากรหญ้าทะเลของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ปี พ.ศ. 2563 สรุปขอบเขตพื้นที่ศักยภาพเป็นแหล่งหญ้าทะเล* มีพื้นที่ประมาณ 160,628 ไร่ ใน 17 จังหวัดชายฝั่ง โดยฝั่งอ่าวไทยมีพื้นที่ทั้งหมด 54,148 ไร่ ฝั่งทะเลอันดามันมีพื้นที่ 106,480 ไร่ พบหญ้าทะเลรวม 12 ชนิด โดยในฝั่งทะเลอันดามันสามารถพบหญ้าทะเลได้ทั้ง 12 ชนิด มีหญ้าคาทะเลและหญ้าใบมะกรูด เป็นชนิดที่สามารถพบได้ทั่วไป ส่วนฝั่งอ่าวไทย พบหญ้าทั้งสิ้น 11 ชนิด มีหญ้าใบมะกรูดและหญ้ากุยช่ายเข็ม เป็นชนิดที่สามารถพบได้ทั่วไป โดยไม่พบหญ้าเงาใบใหญ่ ซึ่งเป็นหญ้าทะเลที่เพิ่งมีรายงานการพบเฉพาะทางฝั่งอันดามันของประเทศไทยเมื่อไม่นานมานี้ ส่วนหญ้าตะกานน้ำเค็ม ซึ่งเคยมีรายงานพบในแหล่งธรรมชาติบริเวณแปลงปลูกป่าชายเลนของจังหวัดเพชรบุรีเท่านั้น แต่ปัจจุบันสำรวจไม่พบหญ้าทะเลแพร่กระจายในพื้นที่เดิมที่เคยพบ โดยพบว่าต้นไม้ป่าชายเลนที่ปลูกได้เจริญปกคลุมจนเกือบเต็มพื้นที่ จนทำให้หญ้าทะเลไม่ได้รับแสงแดดและตายลงในที่สุด 

          แหล่งหญ้าทะเลผืนใหญ่ที่สุดในน่านน้ำไทยคือ บริเวณเกาะลิบง จังหวัดตรัง และยังมีแหล่งหญ้าทะเลที่สำคัญทางฝั่งอ่าวไทยและทะเลอันดามันอีกหลายพื้นที่ อาทิ เกาะศรีบอยา-เกาะปู จังหวัดกระบี่ เกาะพระทอง จังหวัดพังงา อ่าวป่าคลอก จังหวัดภูเก็ต อ่าวบ้านดอน จังหวัดสุราษฎร์ธานี อ่าวทุ่งคา-สวี จังหวัดชุมพร และอ่าวคุ้งกระเบน จังหวัดจันทบุรี เป็นต้น

ตาราง ชนิดหญ้าทะเลที่พบรายจังหวัดฝั่งอ่าวไทยและทะเลอันดามันปี พ.ศ. 2563 ​

ชื่อชนิด ตราด จันทบุรี ระยอง ชลบุรี เพชรบุรี ประจวบฯ ชุมพร สุราษฎร์ฯ นครศรีฯ สงขลา ปัตตานี นราธิวาส ระนอง พังงา ภูเก็ต กระบี่ ตรัง สตูล
หญ้าชะเงาใบมน (/) - - - - - - / - - - - - / / / /* (/)
หญ้าชะเงาใบฟันเลื่อย / - - (/) - - - - - - - - / /* /* / / (/)
หญ้าคาทะเล  / /* (/) (/) - - / / / - - - /* /* /* /* /* /*
หญ้าเงาแคระ (/) - (/) - - - / / - / / / / / / / / /
หญ้าเงาใส (/) (/) / /* - - / / - - - - / / / / / /
หญ้าเงาใบใหญ่ - - - - - - - - - - - - / / /* / / /
หญ้าเงาใบเล็ก (/) (/) / / - - - / - - - - / /* / / / /
หญ้าใบมะกรูด / - / /* - (/) / /* / / / - /* /* /* /* / /
หญ้ากุยช่ายเข็ม / / /* / - (/) / / / / / /* / / / /* / /
หญ้ากุยช่ายทะเล / /* / / - / - / / - - - / /* /* / / /
หญ้าต้นหอมทะเล - - - - - - - / - - - - / / (/) / / /
หญ้าชะเงาเต่า (/) - - / - - - / / - - - / /* / / / /
หญ้าตะกานน้ำเค็ม - - - - (/) - - - - - - - - - - - - -
พื้นที่ (ไร่) 5,903 2,892 7,447 5,209 - 4 11,425 16,480 163 1,727 2,364 534 2,924 26,600 4,883 34,236 34,870 2,967
รวมจำนวนชนิด 10 5 7 8 1 3 5 10 5 3 3 2 11 12 12 12 12 12

หมายเหตุ ชนิดหญ้าทะเลที่พบ ดังนี้ หญ้าชะเงาใบมน (Cymodocea rotundata: Cr) หญ้าชะเงาใบฟันเลื่อย (Cymodocea serrulata: Cs) หญ้าคาทะเล (Enhalus acoroides: Ea) หญ้าใบพาย (Halophila beccarii: Hb) หญ้าเงาใส (Halophila decipiens: Hd) หญ้าเงาใบใหญ่ (Halophila major: Hj) หญ้าเงาใบเล็ก (Halophila minor: Hm) หญ้าใบมะกรูด (Halophila ovalis: Ho) หญ้ากุยช่ายเข็ม (Halodule pinifolia: Hp) หญ้ากุยช่ายทะเล (Halodule uninervis: Hu) หญ้าต้นหอมทะเล (Syringodium isoetifolium: Si) และหญ้าชะเงาเต่า (Thalassia hemprichii: Th) 

ความหมายของสัญลักษณ์    / แสดงชนิดหญ้าทะเลที่พบปัจจุบัน    (/) แสดงชนิดหญ้าที่พบในอดีต    และ    * ชนิดหญ้าทะเลที่พบได้บ่อยในเกือบทุกแหล่งของจังหวัด

 

ตัวอย่างหญ้าทะเลชนิดต่างๆ ที่พบในประเทศไทย

   
   

ข้อมูล : สถาบันวิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเล ชายฝั่งทะเลและป่าชายเลน
วันที่ : 22 เมษายน 2565