ขนาด
ชีวมณฑล-ระนอง
  • 3 ธันวาคม 2557
  • 723

ผลการดำเนินงาน

ผลการดำเนินงานในพื้นที่สงวนชีวมณฑลระนอง 
          ศูนย์วิจัยป่าชายเลนระนอง สังกัดสำนักอนุรักษ์ทรัพยากรป่าชายเลน กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบการดำเนินงานเกี่ยวกับพื้นที่สงวนชีวมณฑลระนอง (Manager of Ranong Biosphere Reserve) การดำเนินการที่ผ่านมาของพื้นที่สงวนชีวมณฑลระนอง  ครอบคลุมทั้ง  3 วัตถุประสงค์หลัก  กล่าวคือ  ด้านการอนุรักษ์พื้นที่แห่งนี้ได้มีการอนุรักษ์ระบบนิเวศป่าชายเลนเอาไว้ให้คงความอุดมสมบูรณ์  ดังจะเห็นได้จากพื้นที่ที่อนุรักษ์เอาไว้เพื่อการศึกษาวิจัยภายใต้การดูแลของศูนย์วิจัยป่าชายเลนระนอง ซึ่งปัจจุบันยังคงมีสภาพความอุดมสมบูรณ์สูง  ส่วนด้านการพัฒนาอย่างยั่งยืนนั้นในอดีตได้มีการศึกษาวิจัยร่วมกับชุมชนในพื้นที่เกี่ยวกับการพัฒนาป่าไม้และประมงควบคู่กันไป  ส่วนด้านการศึกษาวิจัยนั้น  พื้นที่แห่งนี้ได้ดำเนินการศึกษาวิจัยด้านป่าชายเลนมาอย่างต่อเนื่อง  ตลอดจนมีโครงการความร่วมมือกับนักวิจัยทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศด้านงานวิจัยเกี่ยวกับระบบนิเวศป่าชายเลน  ซึ่งผลจากการดำเนินการดังกล่าวทำให้พื้นที่แห่งนี้เป็นที่รู้จักของนักวิจัยและประชาชนทั่วไป

ด้านการอนุรักษ์
          ทำการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพทั้งชนิดพันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์ ตลอดจนอนุรักษ์ระบบนิเวศป่าชายเลน สภาพภูมิทัศน์และความหลากหลายทางวัฒนธรรมในพื้นที่ โดยเฉพาะการอนุรักษ์ระบบนิเวศป่าชายเลน กล่าวได้ว่าป่าชายเลนบริเวณพื้นที่สงวนชีวมณฑลระนองมีความอุดมสมบูรณ์มากที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศและในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก

ด้านการพัฒนา
          ดำเนินการส่งเสริมการพัฒนาทางด้านเศรษฐกิจ สังคมอย่างยั่งยืน เนื่องจากระบบนิเวศป่าชายเลนระนองมีความอุดมสมบูรณ์สูง จึงมีชนิดพันธุ์พืชและสัตว์น้ำที่มีความหลากหลายและแต่ละชนิดมีจำนวนมาก เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำกว่า 300 ชนิด และพันธุ์พืชกว่า 50 ชนิด จึงเป็นแหล่งส่งเสริมการพัฒนาทางด้านเศรษฐกิจ โดยเฉพาะการทำกิจกรรมจับสัตว์น้ำ การเลี้ยงปลาในกระชัง การทำฟาร์มปูนิ่ม การเพาะเลี้ยงกุ้ง นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งผลิตปูทะเล หรือปูดำ และปูแสม โดยเฉพาะปูทะเล สามารถจับได้จากพื้นที่แห่งนี้มากกว่า 200 ตันต่อปีตลอดจนเป็นแหล่งผลิตกะปิแบบดั้งเดิมในชุมชนเกาะเหลาซึ่งอยู่ในเขตกันชน เป็นต้น

ด้านการสนับสนุน
          พื้นที่สงวนชีวมณฑลระนอง ดำเนินการให้ความรู้กับนักเรียน นักศึกษา และประชาชนเกี่ยวกับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติโดยเฉพาะด้านป่าชายเลนมาอย่างต่อเนื่อง กล่าวได้ว่าโรงเรียนทุกแห่งของจังหวัดระนองได้ใช้สถานที่แห่งนี้เป็นห้องเรียนธรรมชาติซึ่งเป็นการสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติให้กับเยาวชน ตลอดจนเป็นสถานที่ศึกษาดูงานด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าชายเลนทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ โดยทางศูนย์วิจัยป่าชายเลนระนองได้จัดทำเส้นทางศึกษาธรรมชาติป่าชายเลนระยะทาง 850 เมตร ได้สัมผัสกับป่าชายเลนโดยตรงและเป็นจุดที่ดูนกหายาก ได้แก่ นกแต้วแล้ว นกกระเต็นหลายสายพันธุ์ เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีเส้นทางท่องเที่ยวเชิงนิเวศป่าชายเลนคลองหงาว คลองตำโหงง และ หาดทรายขาว โดยเฉพาะที่ป่าชายเลนหาดทรายขาวซึ่งเป็นป่าชายเลนดั้งเดิมที่สมบูรณ์ มีกลุ่มต้นโกงกางสูงมากกว่า 30 เมตร และขนาดวัดรอบมากกว่า 2 เมตร เป็นจำนวนมากและทางศูนย์วิจัยป่าชายเลนระนอง ยังได้จัดทำสะพานทางเดินระยะทางประมาณ 100 เมตร เพื่อชมความงามของป่าชายเลนธรรมชาติที่ยังไม่เคยผ่านการทำไม้มาก่อน ตลอดจนศึกษาวิถีชีวิตชาวประมงเกาะเหลาและชาวมอร์แกนที่เกาะเหลานอก เป็นต้น ซึ่งในแต่ละปีมีผู้เข้ามาทัศนศึกษาและเยี่ยมชม ปีละประมาณ 10,000 คน โดยในปีงบประมาณ พ.ศ.2556 มีผู้เข้ามาทัศนศึกษาที่ศูนย์วิจัยป่าชายเลน รวมทั้งสิ้น ประมาณ 11,068 คน โดยเป็นแยกเป็นชาวไทย 10,877 คน และชาวต่างประเทศ 191 คน นอกจากนี้พื้นที่สงวนชีวมณฑลระนองยังมีบทบาทสำคัญในการศึกษาวิจัยมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ในอดีตจนถึงปัจจุบัน โดยเฉพาะโครงการความร่วมมือกับต่างประเทศ ตัวอย่างเช่น ในปี พ.ศ. 2524 โครงการศึกษาวิจัยความสมดุลทางนิเวศวิทยาและกำลังผลิตของป่าชายเลน (Ecological Equilibrium and Productivity of Mangrove Forest) โดยศึกษาเกี่ยวกับโครงสร้างของป่าชายเลน มวลชีวภาพ การหมุนเวียนธาตุอาหาร คุณสมบัติของดินและน้ำ ในปี พ.ศ. 2529-2532 โครงการพัฒนาขององค์การสหประชาชาติ (United Nations Development Programme: UNDP) และองค์การยูเนสโก และสำนักงานวิจัยแห่งชาติได้ร่วมกับกรมป่าไม้ โดยศูนย์วิจัยป่าชายเลนระนอง ดำเนินการวิจัยฝึกอบรมนักวิทยาศาสตร์รุ่นเยาว์ในเขตภาคพื้นเอเชียและแปซิฟิก ตามโครงการ Research and Application to Mangrove Ecosystem Management in Asia and Pacific นอกจากนี้ยังมีการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับระบบนิเวศป่าชายเลนทางด้านสมุทรศาสตร์ ป่าไม้ และสัตว์น้ำต่างๆ โดยได้รับทุนการสนับสนุนจากองค์การระหว่างประเทศสหภาพยุโรป (European Union: EU) องค์การป่าไม้เขตร้อนระหว่างประเทศ (The International Tropical Timber Organization: ITTO) ในปัจจุบัน ได้ดำเนินการวิจัยตามแผนปฏิบัติการมาดริด (Madrid Action Plan) เพื่อใช้พื้นที่สงวนชีวมณฑลในการศึกษาเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและความหลากหลายทางชีวภาพ และการเป็นแหล่งเก็บกักคาร์บอนของป่าชายเลน เป็นต้น

องค์ความรู้ที่น่าสนใจ
  • เกาะในประเทศไทย
    เกาะ หมายถึง บริเวณที่ดิน หิน หรือทรายที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ ล้อมรอบด้วยน้ำและอยู่เหนือน้ำตลอดเวลา ทั้งนี้เกาะอาจอยู่ในทะเล แม่น้ำ หรือที่ลุ่มขัง เช่น บึง หรือทะเลสาบก็ได้
  • กัดเซาะชายฝั่ง
    ประเทศไทยมีชายฝั่งทะเลยาวประมาณ 3,151 กิโลเมตร ครอบคลุมจังหวัดชายฝั่งทะเล 23 จังหวัดโดยชายฝั่งทะเลด้านอ่าวไทย มีความยาว 2,040 กิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ 17 จังหวัด และชายฝั่งทะเลด้านอันดามัน มีความยาว 1,111 กิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ชายฝั่งทะเลรวม 6 จังหวัด
  • สมุทรศาสตร์
    สมุทรศาสตร์
  • ขยะทะเล
    ขยะทะเล
  • ป่าชายหาดและป่าพรุ
    ป่าชายหาดและป่าพรุ
  • หาดในประเทศไทย
    จากการสำรวจแหล่งธรรมชาติประเภทหาดทรายทั่วประเทศ ของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในปี 2560 พบว่ามีชายหาดรวม 521 แห่ง กระจายตัวอยู่ในพื้นที่ 21 จังหวัด โดยอยู่ทางฝั่งอ่าวไทย 360 แห่ง แบ่งเป็นชายหาดที่อยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติ (กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช) 49 แห่ง อยู่ในความรับผิดชอบของหน่วยงานอื่นๆ เช่น ท้องถิ่น กองทัพเรือ และส่วนราชการอื่นๆ อีก 311 แห่ง สำหรับข้อมูลชายหาดฝั่งทะเลอันดามัน พบว่ามีชายหาด 161 แห่ง อยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติ 78 แห่ง นอกเขตอุทยานแห่งชาติ 83 แห่ง
  • หญ้าทะเล
    หญ้าทะเล
  • ปะการัง
    เป็นแนวหินปูนใต้ทะเลในระดับน้ำตื้นที่แสงแดดส่องถึง หินปูนดังกล่าวเป็นผลมาจากการเจริญเติบโตของปะการังหลายๆ ชนิด นอกจากนี้ ยังมีสิ่งมีชีวิตอื่นๆ
  • อาณาเขตทางทะเล
    ประเทศไทย มีอาณาเขตทางทะเล (maritime zone) ตามอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1982 กว่า 350,000 ตารางกิโลเมตร ซึ่งมากกว่า 2 ใน 3 ของอาณาเขตทางบก ที่มีอยู่ประมาณ 513,000 ตารางกิโลเมตร โดยมีความยาวของชายฝั่งทะเล ทั้งฝั่งอ่าวไทยและอันดามัน รวมถึงช่องแคบมะละกาตอนเหนือ รวมความยาวชายฝั่งทะเลในประเทศไทยทั้งสิ้นกว่า 3,148.23 กิโลเมตร ครอบคลุม 23 จังหวัด