ขนาด
ป่าชายเลน
ป่าชายเลน สารสนเทศ ทช. ศูนย์ข้อมูลกลาง ทช.

การปลูกป่าชายเลน

          การปลูกป่าชายเลนนับว่าเป็นมาตรการหลักที่ได้มีการดำเนินงานมาเป็นเวลานานและค่อนข้างต่อเนื่องทั้งโดยภาครัฐและเอกชน การปลูกป่าชายเลนที่ผ่านมาสรุปได้ดังนี้

การปลูกป่าชายเลนโดยใช้เงินงบประมาณแผ่นดิน
          กรมป่าไม้ได้ดำเนินการมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2482 ในท้องที่จังหวัดจันทบุรีในบริเวณพื้นที่ป่าที่เสื่อมโทรม โดยดำเนินการปลูกไม้โกงกางเพื่อเป็นการทดลองปลูกในเนื้อที่เพียงเล็กน้อย และเริ่มปลูกเพิ่มมากขึ้นในระยะหลังแต่พื้นที่ก็ยังไม่มาก ไม้ที่ปลูกส่วนใหญ่เป็นไม้โกงกาง มีไม้โปรง ไม้ถั่วบ้าง แต่ก็เป็นส่วนน้อย การปลูกป่าชายเลน ที่ผ่านมาเพียงปลูกเพื่อฟื้นฟูสภาพป่าในบริเวณป่าที่เสื่อมโทรมยังไม่มีแผนการจัดการที่จะนำไม้ออกมาใช้ประโยชน์ เนื้อที่สวนป่าชายเลนที่ได้ดำเนินการปลูกโดยใช้เงินงบประมาณแผ่นดิน ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2482-2534 มีการดำเนินการในท้องที่จังหวัดจันทบุรี นครศรีธรรมราช ตรัง สตูล ปัตตานี กระบี่ ชุมพร ได้เนื้อที่รวมกันประมาณ 90.66 ตารางกิโลเมตร

การปลูกป่าชายเลนตามเงื่อนไขสัมปทานทำไม้ป่าชายเลน
          การทำไม้ตามสัมปทานได้เริ่มออกสัมปทานทำให้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2511 จำนวน 248 ป่า เนื้อที่ประมาณ 1,439.61 ตารางกิโลเมตร ซึ่งเมื่อทำไม้ออกตามสัมปทานแล้วแต่ละปีผู้รับสัมปทานจะต้องทำการปลูกบำรุง ป่าทดแทน ตามเงื่อนไขสัมปทานทำไม้รอบแรกกำหนดให้ผู้รับสัมปทานปลูกป่าทดแทนเพียง 1 เท่าค่าภาคหลวง เท่านั้น จึงทำให้ปลูกป่าทดแทนได้ไม่เต็มพื้นที่ที่มีการทำไม้ออก ฉะนั้นตามสัมปทานในรอบที่สอง ได้มีการปรับปรุงเงื่อนไขสัมปทานให้เหมาะสมยิ่งขึ้น โดยเฉพาะการปลูกบำรุงได้กำหนดให้ผู้รับสัมปทานดำเนินการปลูกป่าชายเลนทดแทน ให้เต็มพื้นที่ในแนวตัดฟันไม้ที่ทำไม้ออกทั้งหมด แล้วยังต้องดำเนินการปลูกป่าเขตสัมปทานตามวิธีการที่กรมป่าไม้กำหนดอีกภายในวงเงิน 3 เท่าค่าภาคหลวง พร้อมทั้งขุดแพรกเพื่อช่วยเหลือการเจริญเติบโตของไม้ป่าชายเลนที่ปลูกอีกด้วย ดังนั้นพื้นที่ป่าชายเลน ที่ให้สัมปทานทำไม้แล้ว รัฐจึงไม่ต้องทำการปลูกป่าชายเลนเอง เพียงแต่ให้เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องตรวจสอบ ควบคุมให้ผู้รับสัมปทานทำการปลูกป่าชายเลนให้เป็นไปตามเงื่อนไขสัมปทานโดยเคร่งครัด

การปลูกป่าชายเลนโดยภาคเอกชน
          การปลูกสร้างสวนป่าชายเลนหรือสวนป่าไม้โกงกางโดยเอกชน อยู่ในบริเวณชายฝั่งทะเลก้นอ่าวไทยในท้องที่จังหวัดเพชรบุรี สมุทรสงคราม สมุทรปราการ จนถึงชลบุรี ซึ่งส่วนใหญ่เป็นการปลูกสร้างสวนป่าไม้โกงกางเป็นอาชีพในครัวเรือน ในที่ดินกรรมสิทธิ์ซึ่งเป็นมรดกตกทอดต่อๆ กันมา ในท้องที่บ้านตะบูน อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรีและที่บ้านยี่สาร อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม ซึ่งได้เริ่มปลูกป่าไม้โกงกางใบเล็กเพื่อเผาถ่านและทำไม้ฟืนมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2480 มีเนื้อที่ประมาณ 25.60 ตารางกิโลเมตร เป็นการใช้ประโยชน์ไม้จากสวนป่าที่ปลูก ในการเผาถ่านเป็นส่วนใหญ่ เมื่อสวนป่ามีอายุ 8-12 ปี แต่ขณะนี้ได้มีการเปลี่ยนแปลงพื้นที่สวนป่าดังกล่าวทำเป็นนากุ้งไปเป็นจำนวนมากแล้ว

การปลูกป่าชายเลนตามโครงการปลูกป่าเฉลิมพระเกียรติ
          กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นหน่วยงานหลักร่วมกับภาคเอกชนจัดทำโครงการปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในวโรกาสทรงครองราชย์ปีที่ 50 นั้น กรมป่าไม้ในฐานะที่ หน่วยงานที่มีหน้าที่รับผิดชอบในการปลูกป่าได้รับมอบหมายให้จัดทำพื้นที่ เป้าหมายขึ้นเพื่อใช้เป็นพื้นที่ปลูกป่า โดยในส่วนที่เป็นพื้นที่ป่าชายเลนนั้น กรมป่าไม้ได้จัดทำพื้นที่เป้าหมายไว้ 50.76 ตารางกิโลเมตร จำนวน 57 แห่ง อยู่ในพื้นที่จังหวัดต่างๆ จำนวน 12 จังหวัด

          โครงการฟื้นฟูระบบนิเวศป่าชายเลน เทิดพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ เนื่องในวโรกาสทรงพระชนมายุ 72 พรรษา ได้รับความเห็นชอบคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 25 กันยายน 2545 โดยกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เป็นหน่วยงานที่รับผิดชอบด้านการอนุรักษ์และดำเนินการฟื้นฟูป่าชายเลนตามโครงการดังกล่าว โดยมีพื้นที่เป้าหมายทั้งสิ้น 1,152 ตารางกิโลเมตร แบ่งเป็น การปลูกป่าชายเลนในพื้นที่สำคัญเร่งด่วน จำนวน 83.20 ตารางกิโลเมตร การปลูกเสริมและปรับปรุงสภาพป่าชายเลน จำนวน 588.80 ตารางกิโลเมตร และการกำหนดเขตพิทักษ์ป่าชายเลนรักษ์สัตว์น้ำ จำนวน 480 ตารางกิโลเมตร กระจายในพื้นที่ 23 จังหวัด โครงการนี้ได้ดำเนินการตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2547-2551 ผลการปฏิบัติงานโครงการคิดเป็นพื้นที่มากกว่าเป้าหมายที่กำหนดไว้ คือ 1,153.74 ตารางกิโลเมตร

โครงการปลูกป่าชายเลน

โครงการปลูกป่าชายเลน