พะยูน
พะยูน สารสนเทศ ทช. ศูนย์ข้อมูลกลาง ทช.

พะยูนในภูมิภาคโลก

พะยูนอาศัยอยู่ในทะเลเขตร้อน
          เขตกึ่งร้อนบริเวณเส้นละติจูด 27 องศาเหนือ ถึงละติจูด 24 องศาใต้ หรือจากด้านตะวันออกของทวีปแอฟริกาถึงทวีปออสเตรเลีย แหล่งแพร่กระจายของพะยูนเหนือสุดได้แก่ เกาะโอกินาวา ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนใต้ของประเทศญี่ปุ่น และยังคงมีรายงานการพบพะยูนในประเทศต่างๆ เช่น ประเทศจีน ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย เวียดนาม กัมพูชา ไทย มาเลเซีย อินเดีย และพม่า

ปัจจุบันยังพบว่า
          มีพะยูนอยู่มากในรัฐควีนส์แลนด์และทางตะวันตกของประเทศออสเตรเลีย และปาปัวนิวกินี ส่วนในประเทศอื่นๆ มีรายงานว่าจำนวนพะยูนลดลงอย่างมาก หรือสูญพันธ์ไปแล้ว ประชากรพะยูนในออสเตรเลียยังคงมีมากกว่า 80,000 ตัว ประเทศออสเตรเลียมีการทำวิจัย เกี่ยวกับพะยูนมานาน มีความร่วมมือที่ดีของทุกองค์กรที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะรัฐบาลได้ให้ความสำคัญอย่างมากทั้งงานวิจัย และงานด้านบริหารจัดการทรัพยากร และเป็นที่มีมาตรการจัดการอนุรักษ์พะยูนที่มีประสิทธิภาพมากที่สุดในโลก นอกจากนี้มีการศึกษาเกี่ยวกับพะยูนในทวีปอาฟริกาและพบพะยูนไม่มากนักทางด้านตะวันออกของทวีปอาฟริกา และพบพะยูนไม่มากนักทางด้านตะวันออกของทวีปในประเทศมาดากัสการ์ โซมาเลีย และโมแซมบิค

dugong-mapstatus

แผนที่พะยูนโลก แสดงแหล่งแพร่กะจายของพะยูน (สีชมพู) ซึ่งอาศัยอยู่ในเขตร้อน และกึ่งร้อน

          จากทางฝั่งตะวันออกของอาฟริกาไปยังออสเตรเลีย ปาปัวนิวกินี เหนือสุดอยู่ที่หมู่เกาะโอกินาวา ของประเทศญี่ปุ่น อาจกล่าวได้ว่าในอดีต มีพะยูนอาศัยอยู่มากทั้งสองฝั่งของประเทศไทย โดยเฉพาะในจังหวัดที่มีการนำชื่อพะยูนไปตั้งชื่อสถานที่ต่างๆ มีความเป็นไปได้ที่ฝั่งอ่าวไทยเกือบตลอดชายฝั่งน่าจะเคยมีพะยูนอาศัยอยู่จำนวนมากซึ่งอาจมีมากกว่าทางฝั่งทะเลอันดามันเสียอีก เริ่มจากทางฝั่งตะวันออกของอ่าวไทยตั้งแต่สุดชายแดนติดกับประเทศกัมพูชาในจังหวัดตราด ไล่มาที่จังหวัดจันทบุรี ระยอง จนถึงจังหวัดชลบุรี ส่วนฝั่งตะวันตกของอ่าวไทยตำแหน่งเหนือสุดอยู่ที่จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ และที่จังหวัดชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช พัทลุง สงขลา ไปจนถึงจังหวัดปัตตานี หรืออาจถึงจังหวัดนราธิวาส เพราะในประเทศมาเลเซียก็พบพะยูนในทะเลฝั่งนี้เช่นกัน ส่วนฝั่งทะเลอันดามัน รายงานเดิมเมื่อปี 2523 รายงานเพียง 2 จังหวัด คือภูเก็ตและพังงา คงเป็นเพราะแต่ก่อนไม่มีใครศึกษาเรื่องพะยูนจึงมีข้อมูลทางวิชาการไม่มากนัก ปัจจุบันพบว่ามีพะยูนกลุ่มเล็กๆ แพร่กระจายจากจังหวัดระนอง ถึงจังหวัดสตูล