ขนาด
ภูมิปัญญาพืชสมุนไพร
  • 10 กรกฎาคม 2561
  • 4,772

สำมะง่า

  

สำมะง่า Clerodendrum inerme (L.) Gaertn.
ชื่อพ้อง : C. neriifolium Wall.
วงศ์ : LAMIACEAE
ชื่ออื่น : สำลีงา, สำมะลีงา (กลาง, ตะวันออก); เขี้ยวงู (ประจวบฯ); ส้มเนรา (ระนอง); สักขรีย่าน (ชุมพร); สำปันงา (สตูล)
เป็นไม้พุ่มรอเลื้อย สูง 1-2 เมตร ลำต้นทอดนอน แผ่กระจัดกระจายโดยรอบ มีขนนุ่มปกคลุมตามส่วนอ่อนๆทั้งหมด

ใบ เป็นใบเดี่ยว เรียงตรงข้ามสลับตั้งฉาก แผ่นใบรูปใบหอก หรือรูปรี ขนาด 1.5-4 x 3-8 ซม.ปลายใบแหลม หรือทู่ ฐานใบแหลม ขอบใบเรียบ เนื้อใบค่อนข้างหนา ผิวใบเกลี้ยง หรืออาจมีขนประปรายทางด้านท้องใบ เส้นใบ 6-8 คู่ ปลายเส้นเชื่อมกับเส้นถัดไปก่อนถึงขอบใบ ก้านใบยาว 0.4-1 ซม. มีขนนุ่ม

ดอก ออกตามง่ามใบ และปลายกิ่ง เป็นช่อกระจุก มี 3 ดอก ช่อดอกยาว 4-8 ซม. ก้านช่อดอกยาว 2-5 ซม. ก้านดอกย่อยยาว 0.5-1 ซม. วงกลีบเลี้ยงรูประฆัง ยาว 0.3-0.4 ซม. ปลายเป็นแฉกๆตื้น 5 แฉก หลอดกลีบดอกติดกันเป็นหลอดเล็กๆ ยาว 2-3 ซม. สีขาวอมชมพูกลีบดอก 5 กลีบ สีขาว เส้นผ่านศูนย์กลาง 0.8 ซม. เกสรเพศผู้ 4 อัน อยู่เหนือหลอดกลีบดอกก้านชูอับเรณูสีแดงอมม่วง ปลายเกสรและปลายหลอดท่อรังไข่ยาวยื่นออกมาพ้นปากหลอดกลีบดอก

ผล กลม หรือรูปไข่กลับ กว้าง 1.2-1.8 ซม. เมื่อแห้งจะมีร่องตามยาว 4 ร่อง ผลอ่อนสีเขียว เมื่อแก่สีออกดำ ผิวเกลี้ยง มีกลีบเลี้ยงติดอยู่ที่ขั้วผล เมล็ดแข็งมาก มี 1-4 เมล็ด ออกดอก-ผล เกือบตลอดปีส่วนมากจะขึ้นตามบริเวณที่ชื้นแฉะ และตอนบนของป่าชายเลน

สรรพคุณ : แก้โรคผิวหนัง ผื่นคัน แก้ไข้ ตับอักเสบ ตับโต ม้ามโต ขับน้ำเหลืองเสียให้ผู้ป่วยกามโรค ละแก้ไขข้ออักเสบเป็นตัวยาแทนควินิน แก้ท้องอืด แน่นท้อง แก้บวม แก้หนอง แก้บิด แก้อาหารเป็นพิษที่ทำให้ปวดท้อง

วิธีการปรุงยา :
กิ่งและใบสด 3-4 กำมือ สับเป็นท่อนๆต้มอาบใช้ติดต่อกัน 3-4 ครั้ง แก้ผื่นคัน แก้ไข้
ใบ ล้างบาดแผล ลดบวม  ตำพอกบาดแผล หรือต้มกับน้ำใช้ชะล้างบาดแผลที่เลือดออก
ใบสด ใช้ใบสดทาน้ำมันพืช ย่างไฟให้ร้อนใช้พอกแผลสด หรือต้มน้ำอาบ แก้คัน
เมล็ด ใช้เมล็ดต้มกับน้ำรับประทาน แก้พิษจากอาหารทะเลเป็นพิษ
รากหรือใบ ลดบวม ลดไข้มาลาเรีย เป็นตัวยาแทนควินิน ไข้หวัด ตับอักเสบ ตับโต ม้ามโต ขับน้ำเหลืองเสีย ต้มหรือคั้นน้ำรับประทาน หรือใช้ใบแห้งชงน้ำร้อน หรือใช้รากหรือใบดองกับเหล้า
รากหรือใบ นำรากหรือใบ อย่างใดอย่างหนึ่งฝนกับเหล้า ใช้แก้ท้องอืด แน่นท้อง
รากหรือใบ บดเป็นผงรับประทาน แก้บิด

องค์ความรู้ที่น่าสนใจ
  • คลื่นย้อนกลับ Rip Currents
    กระแสน้ำรูปเห็ด
  • PMBC Research Bulletin
    PMBC Research Bulletin
  • กัดเซาะชายฝั่ง
    ประเทศไทยมีชายฝั่งทะเลยาวประมาณ 3,151 กิโลเมตร ครอบคลุมจังหวัดชายฝั่งทะเล 23 จังหวัดโดยชายฝั่งทะเลด้านอ่าวไทย มีความยาว 2,040 กิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ 17 จังหวัด และชายฝั่งทะเลด้านอันดามัน มีความยาว 1,111 กิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ชายฝั่งทะเลรวม 6 จังหวัด
  • น้ำมันรั่วไหล
    การเกิดน้ำมันรั่วไหล (Oil spill) ในทะเล และชายฝั่งอาจเกิดจากกิจกรรมต่าง ๆ ได้แก่ การขุดเจาะและขนส่งน้ำมัน การเดินเรือ การล้างถังอับเฉาเรือ ลักลอบทิ้งน้ำที่มีน้ำมันปนเปื้อนหรือน้ำมันที่ใช้แล้ว
  • วาฬ/โลมา
    วาฬ/โลมา
  • ป่าชายเลน
    ป่าชายเลน
  • ที่ดินชายฝั่ง
    ที่ดินชายฝั่ง
  • PMBC Special Publication
    PMBC Special Publication
  • พะยูน : มาเรียม
    พะยูน : มาเรียม