ขนาด
แมงกะพรุนกลุ่ม Scyphozoa
  • 10 พฤศจิกายน 2559
  • 304

วงศ์ Pelagiidae สกุล Chrysaora

ลักษณะทั่วไป

ร่มมีสีขาวผิวด้านนอกของร่มมีตุ่มขนาดเล็ก ๆ ไม่มีแถบสีเส้นรัศมีบนผิวภายนอกของร่ม (radiating stripes) หนวดรอบปาก มีสีขาว เป็นคลื่น และแต่ละอันแผ่ออกตามความยาวของรอยพับ ริ้วขอบร่ม มีรูปร่างกลม ระหว่าง 2 ร่องตามีจำนวน 4 ริ้ว หนวดที่ขอบร่มมีสีขาว มีจำนวน 24 เส้นโดยมีหนวดระหว่าง 2 ร่องตา (tentacle per octant) จำนวน 3 เส้นก้านตามีรูปร่างเป็นรูปแท่งส่วนปลายมน และลักษณะของเส้นเซปต้า (septa) กว้างออกจากส่วนกลางร่มและแคบลงเรื่อยๆ ไปสิ้นสุดตรงแนวร่องระหว่างริ้วขอบร่ม (Gershwin & Zeidler, 2008) WoRMS (2015) ระบุสถานะของ Chrysaora kynthia (Gershwin & Zeidler, 2008) เป็น nomen dubium (doubtful species) และยอมรับเพียง 12 ชนิด (ตารางที่ 1) หมายเหตุ สกุล Chrysaoraตั้งโดย Peron &Lesueur (1810) เป็น scyphozoan ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดซึ่งได้อธิบายไว้ในศตวรรษที่ 20 เป็นสกุลที่มีจำนวนชนิดมากที่สุดในชั้นย่อยดิสโคเมดูซี (subclass Discomedusae Haeckel, 1880) แม้ว่าสกุลนี้จะพบได้ทั่วไปในมหาสมุทรทุกแห่ง แต่บางชื่อชนิดตั้งขึ้นโดยไม่มีคำอธิบายเกี่ยวกับลักษณะรายละเอียด กระบวนการจัดหมวดหมู่และการศึกษาด้านอนุกรมวิธานในหลายชนิดของสกุลนี้ยังมีความสับสนประกอบกับมีการค้นพบชนิดใหม่เมื่อไม่นานมานี้โดย Gershwin &Zeidler (2008) สกุล Chrysaora จึงได้รับการปรับปรุงแก้ไขทางอนุกรมวิธานใหม่ (revision) โดย Morandini &Marques (2010) โดยพิจารณาจากสีของร่ม สีของหนวด จำนวนหนวด เส้นเรเดียลเซพต้า (radial septa) การพัฒนาของลำดับหนวด และขนาดของเข็มพิษ ผลการศึกษา 12 ชนิดที่ได้รับการยืนยันทางอนุกรมวิธาน (ตารางที่ 21)ทั้งนี้ยังมีชนิด C. calipareaซึ่งจัดเป็นชนิดที่ไม่แน่ใจและอยู่ในระหว่างการตรวจสอบ (species inquirenda) และอีก 2 ชนิดที่ยังไม่ได้รับการยืนยัน ได้แก่ C. kynthia และC. wurlerra

ตารางที่ 1 ลักษณะสำคัญในการจำแนกชนิดและการแพร่กระจายของ Chrysaora (ปรับปรุงจาก Gershwin &Zeidler (2008), Morandini & Maques (2010) จรัสศรีและกฤตยา (2555) และการรวบรวมข้อมูลของศูนย์วิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งทะเลอันดามันและศูนย์วิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอ่าวไทยตอนล่าง)

Chrysaora01Chrysaora02Chrysaora03Chrysaora04-1Chrysaora05-1

ชนิดที่พบ การแพร่กระจายและฤดูกาลในประเทศไทย

ทะเลอันดามัน : พบแมงกะพรุน Chrysaorachinensis จังหวัดระนองในเดือนพฤษภาคม จังหวัดพังงาช่วงปลายลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ (พย.-เมย.) จังหวัดสตูลช่วงต้นและปลายลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ (พค.-ตค.) และช่วงต้นและปลายลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ จังหวัดภูเก็ต พบตลอดช่วงลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือและช่วงต้นและปลายลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ จังหวัดกระบี่ พบช่วงกลางและปลายลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือและตลอดช่วงลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ และจังหวัดตรังพบช่วงต้นและปลายลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ และช่วงต้นและกลางลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้(รูปที่ 1)

อ่าวไทย : พบแมงกะพรุน C. chinensis ในพื้นที่จังหวัดตราด ในเดือนมิถุนายน กรกฎาคมและสิงหาคม จังหวัดจันทบุรี ในเดือนสิงหาคมและตุลาคม จังหวัดระยอง ในเดือนตุลาคม และช่วงต้นและปลายลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้จังหวัดชลบุรี ในเดือนกันยายนจังหวัดเพชรบุรี ในเดือนพฤษภาคมและกันยายน และตลอดช่วงลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ จังหวัดสมุทรสงคราม ตลอดช่วงลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือและลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ในเดือนธันวาคม จังหวัดชุมพร ตลอดช่วงลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ จังหวัดสุราษฎร์ธานี ช่วงต้นและกลางลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือและช่วงปลายลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ จังหวัดนครศรีธรรมราช ช่วงกลางและปลายลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ จังหวัดสงขลา ช่วงปลายลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ และช่วงต้นและกลางลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ และจังหวัดปัตตานี ช่วงกลางลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้

รูปที่ 1ตัวอย่าง Chrysaora chinensisของ ศวทม.

รูปที่ 1ตัวอย่าง Chrysaora chinensisของ ศวทม.

ข้อมูล : สถาบันวิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเล ชายฝั่งทะเลและป่าชายเลน
วันที่ : 31 ตุลาคม 2559

องค์ความรู้ที่น่าสนใจ
  • พื้นที่อนุรักษ์
    หมายถึง พื้นที่มีคุณค่าทางธรรมชาติ นิเวศ หรือวัฒนธรรมที่ควรจะอนุรักษ์ไว้สำหรับลูกหลานในอนาคต พื้นที่คุ้มครองถูกกำหนดขึ้นตามกฎหมายหรือกฎระเบียบอื่นๆ เพื่อให้เกิดการจัดการในรูปแบบต่างๆ เช่น อุทยานแห่งชาติ ป่าสงวน เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า การจัดการของพื้นที่คุ้มครองจะมีความหลากหลาย ตั้งแต่พื้นที่ที่มีการจำกัดการเข้าถึงของประชาชนจนถึงพื้นที่ ที่ประชาชนสามารถเข้าไปใช้ประโยชน์ได้ในระดับต่างกัน พื้นที่คุ้มครองครอบคลุมทั้งพื้นที่บนบกและในทะเล
  • ขยะทะเล
    ขยะทะเล
  • วาฬ/โลมา
    วาฬ/โลมา
  • สมุทรศาสตร์
    สมุทรศาสตร์
  • หาดในประเทศไทย
    จากการสำรวจแหล่งธรรมชาติประเภทหาดทรายทั่วประเทศ ของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในปี 2560 พบว่ามีชายหาดรวม 521 แห่ง กระจายตัวอยู่ในพื้นที่ 21 จังหวัด โดยอยู่ทางฝั่งอ่าวไทย 360 แห่ง แบ่งเป็นชายหาดที่อยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติ (กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช) 49 แห่ง อยู่ในความรับผิดชอบของหน่วยงานอื่นๆ เช่น ท้องถิ่น กองทัพเรือ และส่วนราชการอื่นๆ อีก 311 แห่ง สำหรับข้อมูลชายหาดฝั่งทะเลอันดามัน พบว่ามีชายหาด 161 แห่ง อยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติ 78 แห่ง นอกเขตอุทยานแห่งชาติ 83 แห่ง
  • คลื่นย้อนกลับ Rip Currents
    กระแสน้ำรูปเห็ด
  • เต่าทะเล
    เต่าทะเล
  • เกาะในประเทศไทย
    เกาะ หมายถึง บริเวณที่ดิน หิน หรือทรายที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ ล้อมรอบด้วยน้ำและอยู่เหนือน้ำตลอดเวลา ทั้งนี้เกาะอาจอยู่ในทะเล แม่น้ำ หรือที่ลุ่มขัง เช่น บึง หรือทะเลสาบก็ได้
  • นกในเขตชายฝั่งทะเล
    นกในระบบนิเวศชายฝั่งทะเล