สถานภาพป่าชายเลนไทย

พื้นที่อันดามันตอนบน

ป่าชายเลนในพื้นที่ทะเลอันดามันตอนบนเริ่มจากปากน้ำกระบุรี จังหวัดระนอง และตลอดแนวชายฝั่งทะเลอันดามัน ถึงจังหวัดภูเก็ต รวมถึงป่าชายเลนในพื้นที่อ่าวพังงา และจังหวัดกระบี่ พื้นที่ป่าชายเลนในบริเวณนี้มีมากที่สุดถึง 696,250 ไร่ ในปี พ.ศ. 2518 โดยบริเวณที่มีสภาพป่าชายเลนที่อุดมสมบูรณ์อยู่ในเขตอำเภอเมืองระนอง อำเภอกะเปอร์ จังหวัดระนอง อำเภอคุระบุรี อำเภอตะกั่วป่า อำเภอตะกั่วทุ่ง จังหวัดพังงา และตลอดแนวชายฝั่งของจังหวัดกระบี่ ความเสื่อมโทรมของทรัพยากรป่าชายเลนบริเวณนี้ในอดีตเกิดจากการใช้ประโยชน์มากเกินกว่ากำลังผลิตของป่า เนื่องจากการให้สัมปทานทำไม้ออกจากป่าชายเลนเพื่อการเผาถ่าน ผู้รับสัมปทานบางแห่ง เลือกตัดเฉพาะไม้ลักษณะดีออกและไม่ปลูกทดแทนตามเงื่อนไขสัมปทาน ทำให้ป่าชายเลนเสื่อมโทรม โครงสร้างของป่าและพันธุ์ไม้เปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิงจนกระทั่งเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539 คณะรัฐมนตรีได้มีมติ ให้มีการยกเลิกการให้สัมปทานทำไม่ในเขตป่าชายเลน หลังจากสัมปทานป่าชายเลนผืนสุดท้ายของประเทศที่จังหวัดพังงาได้สิ้นสุดไปในปี พ.ศ. 2546 สภาพปัญหาของป่าชายเลนในบริเวณนี้ได้เปลี่ยนเป็นการเข้าบุกรุกทำลายเพื่อการอยู่อาศัย เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ และเนื่องจากบริเวณนี้มีหาดทรายที่สวยงามเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในจังหวัดภูเก็ตและกระบี่ ที่ดินมีราคาแพง จึงมีการสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกด้านสาธารณูปโภคพื้นฐาน การตัดถนนเลียบชายฝั่งเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว ทำให้เกิดการบุกรุกเข้าทำประโยชน์ในพื้นที่ป่าชายเลนเพิ่มขึ้น พื้นที่ริมฝั่งทะเลอันดามันตอนบนมีการปลูกป่าชายเลนมากที่สุด ระหว่างปี พ.ศ. 2547-2551 มีการปลูกป่าในโครงการปลูกป่าชายเลนเฉลิมพระเกียรติฯ แบบเต็มพื้นที่จำนวน 3,150 ไร่ และปลูกแบบปรับปรุงสภาพป่าถึง 89,220 ไร่ ในปี พ.ศ. 2552 มีพื้นที่ป่าชายเลนทั้งสิ้น 660,278 ไร่ สภาพป่าชายเลนกำลังทวีความอุดมสมบูรณ์ยิ่งขึ้น

ตารางสถานภาพป่าชายเลนบริเวณฝั่งทะเลอันดามันตอนบน

จังหวัด พื้นที่ป่าชายเลน (ไร่) ความหนาแน่น (ต้น/ไร่) จำนวนชนิดพันธุ์ที่พบ
ปี 2518 ปี 2552 ปี 2549 ปี 2550 ปี 2552 ปี 2553 ปี 2549 ปี 2550 ปี 2552 ปี 2553
ระนอง 151,250 154,448 NA 289 NA 299 NA 14 NA 32
พังงา 319,375 275,317 429** 681* 422** 515* 20** 33* 20** 32*
ภูเก็ต 19,375 12,327 81 NA 241 NA NA NA 15 NA
กระบี 206,250 218,186 342 NA 356 NA 30 NA 30 NA
รวม 696,250 660,278                

หมายเหตุ : NA คือ ไม่มีข้อมูล, * ป่าชายเลนฝั่งทะเลอันดามัน, ** ป่าชายเลนในอ่าวพังงา