หาดในประเทศไทย สารสนเทศ ทช. ระบบฐานข้อมูลกลางและมาตรฐานข้อมูลทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง

การวัดมูลค่าของชายหาด

การวัดมูลค่าหาดทราย หรือทรัพยากรต่างๆ นั้นในทางเศรษฐศาสตร์จะวัดมูลค่าผ่านการใช้ประโยชน์ที่มนุษย์ได้รับซึ่งแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ

1. ประโยชน์จากการใช้ (Use Value) หมายถึง มูลค่าจากการที่มนุษย์ได้ใช้ประโยชน์หาดทรายอย่างเป็นรูปธรรมประกอบด้วย 3 ส่วน คือ

1.1 ประโยชน์ทางตรง (Direct-use Value) การใช้ประโยชน์ในฐานะที่เป็นผู้บริโภค เช่น การเป็นแหล่งพักผ่อนหย่อนใจของชุมชน เป็นสถานที่ใช้จอดเรือประมงขนาดเล็ก และเป็นแหล่งท่องเที่ยวโดยผู้มาเยี่ยมเยือน เป็นต้น

1.2 ประโยชน์ทางอ้อม (Indirect-use Value) เป็นการใช้ประโยชน์ผลผลิตจากหาดทราย เนื่องจากหาดทรายทำหน้าที่เป็นปัจจัยการผลิตและมนุษย์ได้ใช้ประโยชน์จากผลผลิตนั้นอีกต่อหนึ่ง เช่น พืชน้ำ และสัตว์น้ำนานาชนิดที่อาศัยอยู่บริเวณหาดทราย สร้างรายได้ด้านการประมงและที่สำคัญอย่างยิ่งคือการเป็นกันชนป้องกันแผ่นดิน โดยช่วยดูดซับความแรงของคลื่นในฤดูมรสุม

1.3 ประโยชน์ในอนาคต (Option Value) เป็นมูลค่าส่วนที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์ในปัจจุบันแต่มีศักยภาพในอนาคตเมื่อโอกาสมาถึง

2. ประโยชน์ของการคงอยู่หรือการให้ความรู้สึกด้านจิตใจ (Non-use Value หรือ Passive-use Value) เป็นมูลค่าที่เกิดขึ้นจากความรู้สึกที่ดีเมื่อได้ทราบว่าหาดทรายยังคงอยู่ในสภาพดีแม้บุคคลนั้นจะไม่ได้ใช้ประโยชน์ทั้งโดยตรงหรือโดยอ้อม เช่น ชาวสงขลามีความรู้สึกที่ดีที่ทราบว่าหาดสมิหลายังอยู่ในสภาพที่สมบูรณ์ เป็นความรู้สึกที่ต้องการให้หาดอยู่เป็นมรดกถึงลูกหลานหรือเป็นความรู้สึกดีที่ต้องการให้หาดยังคงอยู่แม้ตนเองจะไม่ได้ใช้ประโยชน์โดยตรงก็ตามมูลค่าของการคงอยู่และมูลค่าด้านจิตใจยิ่งเป็นสิ่งที่มีน้อยและมีสิ่งทดแทนได้ยากก็จะมีค่าสูงมาก ดังนั้นการตัดสินใจใดๆ ที่ละเลยมูลค่าดังกล่าวจะทำให้เกิดการตัดสินใจที่ผิดพลาดและเกิดการใช้ทรัพยากรไม่เหมาะสม ดังนั้นการตัดสินใจที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของหาดทรายจึงจำเป็นต้องพิจารณามูลค่าของทุกประเภท