หาดในประเทศไทย สารสนเทศ ทช. ระบบฐานข้อมูลกลางและมาตรฐานข้อมูลทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง

การจัดการพื้นที่ชายหาด

"หาดทราย" เป็นรอยต่อระหว่างแผ่นดินกับทะเลที่ธรรมชาติสร้างขึ้น เพื่อให้เกิดความสมดุลระหว่างสถานะที่แตกต่างกัน ระหว่างผืนแผ่นดินที่เป็นของแข็งกับน้ำทะเลที่เป็นของเหลว หาดทรายจึงเป็นตัวกลางที่มีคุณสมบัติเฉพาะ มีลักษณะกึ่งแข็งกึ่งเหลว ยืดหยุ่นเคลื่อนไหวได้ตามแรงพัดของน้ำ ขณะเดียวกันก็มีความหนักแน่นเมื่ออยู่รวมกันเป็นกลุ่มก้อน หาดทรายจึงทำหน้าที่เป็นกำแพงกันคลื่นตามธรรมชาติที่ช่วยป้องกันชายฝั่งจากคลื่นลมที่แปรปรวนอยู่เสมอ

หาดทราย

จากสถานะกึ่งแข็งกึ่งเหลวของหาดทราย ทำให้มีความซับซ้อนมากทั้งเชิงกายภาพและนิเวศวิทยา ในทางวิชาการถูกจัดให้เป็นบริเวณที่เรียกว่า "ช่วงรอยต่อหรือช่วงเปลี่ยนผ่าน (Transition Zone)" มีพฤฒิกรรมที่อธิบายได้ยากเนื่องจากการบรรจบกันระหว่างของแข็งและของเหลว โดยเฉพาะหาดทรายเมื่อถูกรบกวนแล้วจะเกิดความเสียหายที่ลักลามและรุนแรงมาก

ดังนั้น ในการจัดการชายหาดที่มีการเปลี่ยนแปลงไปมาได้ในแต่ละช่วงฤดูกาล จำเป็นต้องกำหนดแนวกันชนเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ชายฝั่งดังกล่าวไดว้ด้วย หรือที่เรียกว่า เขตถอยร่น (Setbacks)

เขตถอยร่น คือ พื้นที่กันชนระหว่างทะเลกับทรัพย์สมบัติที่อยู่บนแผ่นดิน เพื่อป้องกันบ้านเรือน สาธารณูปโภค ไม่ให้เสียหายจากการปรับตัวตามธรรมชาติของชายฝั่งทะเล (Littoral zone) ดังนั้น เขตถอยร่น จึงเป็นกุญแจที่สำคัญในการจัดการพื้นที่ชายฝั่งทะเล โดยเฉพาะบริเวณที่เป็นหาดทราย ที่ไม่อนุญาตให้มีการใช้ประโยชน์ในพื้นที่ถอยร่น นอกจากนี้ยังถูกนำมาใช้ในการป้องกันการกัดเซาะชายหาดอีกด้วย

การกำหนดเขตถอยร่นในแต่ละประเทศมีความแตกต่างกันไป แบ่งได้เป็น 2 ประเภท

1. เขตถอยร่นที่กำหนดไว้ตายตัว ทั้งบนแผ่นดินและทะเลชายฝั่ง

2. เขตถอยร่นที่ขึ้นอยู่กับรูปทรงสัณฐานของชายฝั่ง

ที่มา : หาดทราย คุณค่า...ชีวิตที่ถูกลืม, 2554, โครงการขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะ กรณีการใช้ประโยชน์หาดทรายและการอนุรักษ์ คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์