มารู้จักชายหาด

หาดทราย คือ รอยต่ออันบอบบางระหว่างกระบวนการปฏิสัมพันธ์ของบรรยากาศ ทะเล และแผ่นดิน

ชายฝั่งทะเลไทยส่วนใหญ่เป็นหาดทรายที่มีความยาวประมาณ 1,630 กิโลเมตร หรือคิดเป็นร้อยละ 52 ของความยาวชายฝั่งทะเลของไทย

มีลักษณะโดนเด่นคือ เป็นหาดทรายที่เกิดจากการสะสมตัวของตะกอนทรายเป็นเวลานาน โดยที่หาดทรายอ่าวไทยทางภาคใต้ตอนล่างมีความต่อเนื่องนับร้อยกิโลเมตร ซึ่งแตกต่างจากฝั่งอันดามันที่เป็นเกาะแก่งและโขดหิน หาดทรายฝั่งอันดามันจึงมีลักษณะเป็นหาดก้นอ่าว แทรกอยู่ระหว่างโขดหิน

ชายหาด มีกำเนิดมาจากตะกอนที่มาหล่อเลี้ยงชายฝั่ง ซึ่งมาจากแหล่งที่แตกต่างกันไป ได้แก่ ตะกอนที่ปะปนกับลำน้ำที่ไหลลงทะเล ถูกพัดพามาโดยแรงลม เคลื่อนย้ายโดยคลื่นและกระแสน้ำชายฝั่งทะเล อิทธิพลของน้ำขึ้นน้ำลง และปรากฎการณ์ทางธรรมชาติอื่นๆ กระบวนการดังกล่าวทำให้คุณลักษณะของหาดทรายแตกต่างกัน เช่น หาดทรายที่เป็นทรายละเอียด ทรายหยาบ ทรายปนเปลือกหอย บางแห่งเป็นทรายปนโคลน และหาดปะการัง

ในฤดูลมสงบหาดทรายจะกว้างและมีสันดอนทรายโผล่พ้นน้ำใกล้ชายหาด ขณะในช่วงฤดูมรสุมคลื่นจะพัดพาเอาทรายบนชายหาดออกไปสะสมตัวเป็นสันดอนนอกฝั่ง ทำให้ในช่วงเวลานี้หาดทรายสั้นลง หลังพายุสงบคลื่นขนาดเล็กจะนำทรายที่กองอยู่บริเวณสันดอนนอกชายฝั่งกลับเข้ามาทับถมที่ชายหาดตามเดิม

ตารางการแบ่งประเภทชายฝั่งของไทย

จังหวัด อำเภอ ชายฝั่ง ตำบล ชายฝั่ง หาดทราย หาดทราย ปนโคลน หาดโคลน หาดหิน ปากแม่น้ำ แนวพื้นที่ ถมทะเล ความยาว ชายฝั่งรวม
ตราด 3 16      66.63      58.06     42.98    14.35      2.26 - 184.30
จันทบุรี 4 9      18.25    56.10         -      24.87      3.02 - 102.25
ระยอง 3 15      76.07     13.65         -       7.55      0.89  6.33  104.48
ชลบุรี 4 22      96.59     2.50     13.82    38.69      0.53 19.65 171.78
ฉะเชิงเทรา 1 3     -     -       14.95        -        1.33 -   16.28
สมุทรปราการ 3 6     -     -       47.68        -        2.53 -   50.21
กรุงเทพมหานคร 1 1     -     -        5.71        -        0.10 -      5.81
สมุทรสาคร 1 8      -    -       41.59        -        1.20 -     42.78
สมุทรสงคราม 1 4      -    -       24.86        -        0.34 -    25.20
เพชรบุรี 4 13      53.04  -       36.89        -        1.80 -     91.73
ประจวบคีรีขันธ์ 8 23     191.05     6.77     -      46.30      2.64 -     246.75
ชุมพร 6 22     144.54         4.86     22.22    71.98      4.16  -   247.75
สุราษฎร์ธานี 7 20      51.42  -       97.48     7.70      9.80 -   166.38
นครศรีธรรมราช 6 25     136.95     4.19     70.62    27.49      5.74 -     244.99
สงขลา 6 28     155.97  -      -          -        1.93 -   157.90
ปัตตานี 6 18     115.02 -       21.43        -        2.38 -   138.83
นราธิวาส 2 6      57.27 -   -          -        0.49 -    57.76
ฝั่งอ่าวไทย 66 239  1,162.81   146.14   440.22  238.93    41.12 25.97 2,055.19
ระนอง 3 7      32.88 -       67.15    21.47    16.42 -     137.92
พังงา 6 18      92.54 -       92.15    26.38    30.45 -   241.53
ภูเก็ต 3 15     184.59 -       13.12     4.02      4.16 -    205.89
กระบี่ 5 17      59.74 -     107.59    27.51    21.48 -   216.31
ตรัง 4 11      67.40 -       43.80     7.85    17.27 -    136.33
สตูล 4 13      30.78 -     110.45        -      13.83 -   155.07
ฝั่งอันดามัน 25 81     467.94 -     434.26    87.23   103.61 -   1,093.04
ชายฝั่งทะเลไทย 91 320  1,630.75 146.14   874.48  326.17   144.73  25.97 3,148.23