ปะการังเทียม สารสนเทศ ทช. ระบบฐานข้อมูลกลางและมาตรฐานข้อมูลทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง

แผนบูรณาการการฟื้นฟูทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งโดยการสร้างปะการังเทียม

1. ความเชื่อมโยงแผนบูรณาการฯ กับนโยบายที่เกี่ยวข้อง
1.1 แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 10 พ.ศ. 2550 2554 กำหนดให้ส่งเสริมการจัดการพื้นที่ทางทะเลและชายฝั่งอย่างผสมผสาน ภายใต้กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่น ให้มีการกำหนดเขตพื้นที่และหลักเกณฑ์การใช้ประโยชน์ การคุ้มครองปะการัง หญ้าทะเล พื้นที่จับสัตว์น้ำ พื้นที่เพาะเลี้ยง และการทำประมงชายฝั่ง

1.2 นโยบายและแผนการส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2550-2559 มีวัตถุประสงค์เพื่อรักษาและฟื้นฟูคุณภาพสิ่งแวดล้อม เพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตและสุขภาพอนามัยที่ดีของประชาชน อนุรักษาทรัพยากรธรรมชาติให้เป็นฐานของการพัฒนาที่ยั่งยืน โดยฟื้นฟูบูรณะทรัพยากรธรรมชาติที่สามารถฟื้นสภาพได้ ให้มีศักยภาพเป็นปัจจัยพื้นฐานของการพัฒนาในอนาคต รวมทั้งสงวนรักษาและใช้ทรัพยากรธรรมชาติที่ไม่สามารถฟื้นคืนสภาพได้อย่างประหยัดและมีประสิทธิภาพ และเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารและการจัดการคุณภาพสิ่งแวดล้อมและกระจายอำนาจหน้าที่ไปสู่จังหวัดและท้องถิ่น

1.3 แผนการจัดการคุณภาพสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2550-2554 ตั้งอยู่บนพื้นฐานของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ที่เน้นความสมดุล ความพอประมาณ และความมีเหตุผล ในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนเพื่อร่วมกันอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติอย่างรู้คุณค่า และรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่ดีให้แก่สังคม และได้ระบุให้กำหนดพื้นที่อนุรักษ์หญ้าทะเลโดยประชาชนมีส่วนร่วม จัดทำระบบฐานข้อมูลหญ้าทะเล พัฒนาองค์ความรู้ ความเข้าใจและข้อตกลงร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการอนุรักษ์หญ้าทะเล และส่งเสริมการสร้างเส้นทางการท่องเที่ยวแหล่งหญ้าทะเล

1.4 มติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2552 เห็นชอบในหลักการโครงการฟื้นฟูทรัพยากรชายฝั่งทะเล เพื่อสนองพระราชดำรัสสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษา 12 สิงหาคม 2552 ถึงความสำเร็จของโครงการฟื้นฟูทรัพยากรชายฝั่งทะเล โดยการสร้างปะการังเทียม เพื่อเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำ ฟื้นฟูความสมบูรณ์ของท้องทะเล สร้างรายได้ให้กับชาวประมงพื้นบ้าน โดยอนุมัติกรอบวงเงิน 17,000 ล้านบาท และมอบหมายให้รองนายกรัฐมนตรี (พลตรีสนั่น ขจรประศาสน์) เป็นประธานไปดำเนินการบูรณาการกับหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องในเรื่องการวางปะการังเทียมบริเวณพื้นที่ชายฝั่งทะเลทั่วประเทศ

1.5 แผนฟื้นฟูทรัพยากรปะการังได้ระบุแนวปะการังที่อยู่ในสภาวะวิกฤตต้องทำการฟื้นฟูโดยเร่งด่วน ประกอบด้วย เกาะเต่า เกาะพงัน เกาะสมุย จังหวัดสุราษฎรธานี หมู่เกาะช้าง จังหวัดตราด หมู่เกาะเสม็ด จังหวัดระยอง เกาะล้านและเกาะไผ่ จังหวัดชลบุรี เกาะราชา จังหวัดภูเก็ต เกาะยาวน้อย เกาะยาวใหญ่ เกาะพีพี จังหวัดพังงา

2. วิสัยทัศน์
ทรัพยากรธรรมชาติชายฝั่งทะเลได้รับการฟื้นฟูให้กลับมามีความอุดมสมบูรณ์โดยการใช้ปะการังเทียมเป็นเครื่องมือในการฟื้นฟูโดยคำนึงถึงความเหมาะสมด้านวิชาการ การใช้ประโยชน์และการมีส่วนร่วมของชุมชน

3.พันธกิจ
3.1 รวบรวมองค์ความรู้ด้านปะการังเทียม ประเมินผลสำเร็จและจัดทำฐานข้อมูลด้านปะการังเทียม

3.2 จัดสร้างปะการังเทียมในพื้นที่ที่เหมาะสมเพื่อฟื้นฟูทรัพยากรชายฝั่งทะเล

3.3 ติดตาม ตรวจสอบและประเมินผล

3.4 ปรับปรุงแนวทางการจัดทำปะการังเทียมและการขออนุญาตให้มีประสิทธิภาพ

4. เป้าหมายหลัก
มีการจัดสร้างปะการังเทียมเพื่อฟื้นฟูระบบนิเวศในทะเล ปริมาณสัตว์น้ำ และส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรชายฝั่งทะเลอย่างยั่งยืนตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

5. กลยุทธ์และมาตรการ
กลยุทธ์ที่ 1 สร้างองค์ความรู้ด้านปะการังเทียม
   - มาตรการที่ 1.1 วิจัยผลกระทบจากการสร้างปะการังเทียม ในด้านเศรษฐกิจสังคมและสิ่งแวดล้อม
   - มาตรการที่ 1.2 ติดตามประเมินผลการจัดสร้างปะการังเทียม
   - มาตรการที่ 1.3 จัดทำฐานข้อมูลปะการังเทียมในประเทศไทย
   - มาตรการที่ 1.4 เผยแพร่ประชาสัมพันธ์องค์ความรู้ด้านปะการังเทียมให้กับผู้มีส่วนเกี่ยวข้องและประชาชนทั่วไป
วัตถุประสงค์ของกลยุทธ์ เพื่อสร้างองค์ความรู้ด้านปะการังเทียม ทั้งด้านการออกแบบการจัดวางให้ตรงตามวัตถุประสงค์และเกิดประโยชน์สูงสุด ศึกษาผลของการจัดสร้างปะการังเทียมต่อระบบนิเวศทางทะเล สัตว์น้ำ ติดตามและประเมินผลการจัดสร้างทั้งด้านเศรษฐกิจและสังคม นำข้อมูลและองค์ความรู้ที่ได้มารวบรวมจัดทำฐานข้อมูล เผยแพร่และประชาสัมพันธ์ รวมทั้งจัดเวทีในการเสวนาและแลกเปลี่ยนความรู้

กลยุทธ์ที่ 2 จัดสร้างปะการังเทียมเพื่อการอนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่งทะเล
   - มาตรกรที่ 2.1 จัดจำแนกพื้นที่ที่เหมาะสมในการสร้างปะการังเทียม
   - มาตรกรที่ 2.2 จัดสร้างปะการังเทียมเพื่อฟื้นฟูแนวปะการัง
   - มาตรกรที่ 2.3 จัดสร้างปะการังเทียมเพื่อป้องกันการทำลายระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่ง
   - มาตรกรที่ 2.4 จัดสร้างปะการังเทียมเพื่อลดผลกระทบจากการท่องเที่ยวดำน้ำต่อแนวปะการัง
   - มาตรกรที่ 2.5 คุ้มครองและป้องกันพื้นที่อนุรักษ์ทรัพยากรชายฝั่งทะเล

กลยุทธ์ที่ 3 จัดสร้างปะการังเทียมเพื่อการประมง
   - มาตรการที่ 3.1 จัดสร้างปะการังเทียมเพื่อเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำวัยอ่อน
   - มาตรการที่ 3.2 จัดสร้างปะการังเทียมเพื่อการประมงพื้นบ้าน
   - มาตรการที่ 3.3 จัดสร้างปะการังเทียมเพื่อการประมงพาณิชย์
   - มาตรการที่ 3.4 จัดสร้างปะการังเทียมเพื่อการประมงน้ำลึก
วัตถุประสงค์ของกลยุทธ์ เพื่อสร้างปะการังเทียมเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ทะเลเพิ่มปริมาณของสัตว์น้ำและแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำ เพื่อเพิ่มผลผลิตการประมงทั้งประมงพื้นบ้าน ประมงพาณิชย์และในเขตน้ำลึก รวมทั้งส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรสัตว์น้ำอย่างยั่งยืน

กลยุทธ์ที่ 4 พัฒนาปรับปรุงขออนุญาตการดำเนินการจัดสร้างปะการังเทียม
   - มาตรการที่ 4.1 ศึกษาและเสนอแนะข้อปรับปรุงการขออนุญาตการจัดสร้างปะการังเทียม
วัตถุประสงค์ของกลยุทธ์ เพื่อศึกษาและพัฒนาขั้นตอนการขออนุญาตจัดสร้างปะการังเทียมให้มีประสิทธิภาพ เป็นกลไกในการลดผลกระทบทางลบของการสร้างปะการังเทียม ควบคุมการจัดสร้างไม่ให้มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม